صادق افتخاری فر؛ اعظم استاجی؛ سید فرید خلیفه لو
چکیده
این مطالعه پژوهشی، با تمرکز بر بررسی اختلال واجی بیثبات (IPD) در کودکان فارسیزبان سنین ۵ تا ۷ سال، از رویکرد زبانشناسی شناختی به ویژه دستور شناختی لانگاکر، نظریهی سرنمون رش و مدل عصبی-زبانی دوگانه ...
بیشتر
این مطالعه پژوهشی، با تمرکز بر بررسی اختلال واجی بیثبات (IPD) در کودکان فارسیزبان سنین ۵ تا ۷ سال، از رویکرد زبانشناسی شناختی به ویژه دستور شناختی لانگاکر، نظریهی سرنمون رش و مدل عصبی-زبانی دوگانه هیکاک و پاپل بهره میجوید. دادههای گفتاری از هفت کودک مبتلا به IPD جمعآوری و با استفاده از روشهای کمی و کیفی تحلیل شد. این افراد در تولید مختصههای واجی وابسته به بافت، تغییرپذیری نشان میدهند و بنابر عقیده برخی از محققان، در طرحریزی حرکتی واجی نیز مشکل دارند. نتایج این پژوهش حاکی از نکات زیر است:ابتدا، ارتباط بین ناپایداری خطاها در تولید واجها، مانند تبدیل /k/ به /t/، و نقص در رمزگذاری واجی در مرحله فرمولبندی مدل لولت، با ۷۳٪ از خطاها، مشاهده شد. دوم، سادهسازی هجایی به شکل تبدیل ساختارهای CVC به CV، بهعنوان استراتژی غالب برای کاهش بار شناختی کودکان (CV با میانگین ۰.۶۸) بهشمار میرود. سوم، اختلال در عملکرد جریان پشتی مغز، بهویژه در اتصالات عصبی لوب آهیانه- قشر پیشحرکتی، بهعنوان عامل عصبی در ناپایداری تولید واجها شناسایی گردید. مقایسه بینزبانی نشان داد که در زبان فارسی، خطاهای IPD عمدتاً شامل جایگزینی واجها است، در حالی که در زبانهایی با خوشههای واجی پیچیده مانند انگلیسی، کاهش این خوشهها غالب است. این پژوهش پیشنهاد میکند که درمان IPD باید بر تقویت نشانههای واجی و بهبود عملکرد مدارهای عصبی جریان پشتی متمرکز باشد. بنابراینIPD به عنوان نقصی چندوجهی در نظر گرفته میشود که ناشی از تعامل ناکارآمد سیستمهای شناختی، زبانی، و عصبی است. از این رو، درمان آن نیازمند رویکردی جامع است که بازنماییهای ذهنی واجها و مدارهای عصبی مرتبط را هدف قرار دهد. پیشنهاد میشود تمرینات درمانی بر اساس نظریه رش، با تمرکز بر تقویت بازنمایی سرنمونها از طریق واژگان پرتکرار، طراحی شود. همچنین، روشهای نورومدولاسیون مانند تحریک الکتریکی مغز (tDCS) برای بهبود عملکرد قشر پیشحرکتی و انتقال طرحوارههای واجی، میتواند مفید و موثر واقع شود.
