مهدی فتاحی؛ طاهره جعفری
چکیده
پیشوند استمراری در بیشتر فعلهای کردی کلهری نمود آوایی ندارد، و بهصورت تکواژ صفر بهکار میرود. با این حال فتاحی (ب۱۴۰۱) در پژوهشی تطبیقی شواهدی از وجود بقایای این پیشوند در برخی فعلهای کردی کلهری ...
بیشتر
پیشوند استمراری در بیشتر فعلهای کردی کلهری نمود آوایی ندارد، و بهصورت تکواژ صفر بهکار میرود. با این حال فتاحی (ب۱۴۰۱) در پژوهشی تطبیقی شواهدی از وجود بقایای این پیشوند در برخی فعلهای کردی کلهری ارائه داد که در مرز تکواژ دچار تغییر شکل شده است. در پژوهشی دیگر فتاحی و جعفری (۱۴۰۴) ضمن تأیید وجود بقایای پیشوند استمراری، تناوبی آزاد از افعال دارای این بازمانده را در کردی کلهریِ شهرستان گیلانغرب گزارش دادند. تغییرات بقایای این پیشوند در مرز تکواژ، به تیرگی روساختی میانجامد؛ همخوان [t] بهعنوان این بازمانده در نگاشت /tjæ-em/à [ʧæm] «میآیم»، در حالی پیش از غلت [j] به [ʧ] تبدیل شده که خود غلت بهعنوان عامل همگونی در روساخت آن حضور ندارد. هدف از پژوهش حاضر این است که تعامل «عکسزمینهبرچینی» بین فرایندهای اعمالشده در ایجاد این نوع از تیرگی بررسی گردد. تحلیل دادهها در چارچوب دو انگارۀ «توالی هماهنگ» و «بهینگی زنجیرههای گزینهای» از بهینگی متوالی به انجام رسید تا با مقایسۀ این دو انگاره مشخص شود کدامیک میتواند تیرگی نمونۀ کردی کلهری را تبیین کند. گردآوری دادهها از طریق تهیۀ یک پیکرۀ صوتی 12ساعته، شامل مصاحبه با ۱۵ گویشور کردی کلهری اهل شهرستان گیلانغرب انجام شد. پس از آوانگاری و تقطیع دادهها از نظر هجایی و تکواژی، صورتهای متناوب آنها بهدست آمدند، و سپس در چارچوب دو انگارة یادشده از بهینگی متوالی مورد تحلیل قرار گرفتند. با توجه به اهمیت ترتیب اعمال فرایندها در مسألۀ تیرگی، نتایج نشان داد صِرف مرحلهای بودن فرایندها در «توالی هماهنگ» کافی نیست و این انگاره باید به سازوکاری مجهز شود که بتواند ترتیب صحیح فرایندها را تعیین کند. بدین ترتیب مشخص شد «بهینگی زنجیرههای گزینهای» بهواسطۀ محدودیتهای ناظر بر ترتیبِ Prec (a,b)، و ارائۀ گزینهها بهشکل زنجیرههایی از صورتها، میتواند پدیدۀ تیرگی را تبیین کند. سرانجام این نتیجه بهدست آمد که محدودیتPrec(Ident [ant] Maxglide) با تسلّط بر محدودیت *complex‑syllable تقدّم همگونی بر حذف را در اشتقاق صورت [ʧæm] ضروری میداند.
