دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 16 2 2026 03 16 Examining an Excerpt from the Book "Dr. Mossadegh and His Historical Speeches" Based on the Functional Approach بررسی گزیده ای از کتاب «دکتر مصدق و نطق‌های تاریخی او» بر پایه‌ی رویکرد نقش گرا 125 154 106992 10.22059/jolr.2025.380810.666894 FA محمد رضا پهلوان نژاد استاد گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران، آتوسا بابک دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران، Journal Article 2024 08 13 This article presents a functional analysis, based on Halliday’s interpersonal metafunction, of Mohammad Mossadegh’s historical speeches during the fifth and sixth terms of the National Assembly. The study aims to identify how elements such as "verbal violence," "flattery," "speaking from a position of power," and "definitive statements" are reflected in the language of this prominent figure in Iran’s democracy movement. For this purpose, 223 sentences representing each of these four categories were extracted from the book Dr. Mossadegh and His Historical Speeches. For every category, the subject of the sentences, tense, polarity, and modality of the Finite were examined. Additionally, attention was given to whether the sentences served the primary speech roles of giving or requesting information or goods-&-services. The findings of this analytical-descriptive research revealed the following linguistic features in Mossadegh’s speeches: 1.Self-deprecation and deprecation of others. 2.Recklessness in using language against others. 3.Use of inclusive clause subjects (e.g., employing "no one" or non-personal subjects in the subject position to refer to everyone). 4.Positioning oneself in speech as distinct from the general public. 5.Assertive speaking (sometimes even stating unreal events—for instance, expressing certainty about a future event that has not occurred to this day, such as referring to the Pahlavi-Mosul railway). 6.Self-centeredness in expressing opinions. 7.Frequent use of imperative sentences when the speaker perceives himself to be in a position of power. در این مقاله سعی شده است که تحلیلی نقش گرایانه و بر اساس فرانقش بینافردیهلیدی، از نطق های تاریخی محمد مصدق، در دوره ی پنجم و ششم مجلس شورای ملی، ارائه شود. هدف از این پژوهش این بوده است که مشخص گردد در زبان این شخصیت سرشناس جنبش دمکراسی خواه ایران، عناصری چون «خشونت کلامی»، «چاپلوسی»، «از موضع قدرت سخن گفتن» و «اظهار نظر قطعی»، چگونه است و به چه شکل نمود داشته است. بدین منظور، 223 جمله ی مرتبط با هر کدام از این چهار دسته ی کلی از کتاب «دکتر مصدق و نطق های تاریخی او» استخراج شده اند و برای هر دسته، فاعلجملات، زمان، قطبیتو وجهیتجزء خود ایستا، مورد بررسی قرار گرفته و همچنین به این که جمله در کدام یک از نقش های اصلی سخن (دادن یا درخواست کردن) به کار رفته است نیز توجه شده است؛ در نتیجه ی این پژوهش که از نوع تحلیلی – توصیفی است، این مولفه های زبانی در نطق های مورد نظر بازشناخته شد: 1) فروکاست خود و دیگران در سخن، 2) بی پروایی در به کارگیری زبان بر علیه دیگران،3) شمول پذیری فاعل بند (چنان استفاده از هیچ کس یا فاعل غیر شخصی در جایگاه فاعل بند هنگامی که منظور همه باشند.)، 4)خود را در کلام، متفاوت از عامه ی مردم دانستن، 5) قاطعانه سخن گفتن (گاه حتا غیر واقعی گفتن، به عنوان نمونه به قطعیت گفتن از رویدادی در آینده که از آن زمان تا به امروز روی نداده است, منظور خط راه آهن پهلوی – موصل است.)، 6) خودبینی در اظهارنظر، 7) استفاده ی بسیار از جملات در معنای امری، آن هنگام که فردی خود را در موضع قدرت احساس می کند. https://jolr.ut.ac.ir/article_106992_43c05f13c6408116daf469936d1bb020.pdf