دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 5 1 2014 03 21 The Syntactic Study of Numeral Classifiers in Persian بررسی نحوی ممیّز عدد در زبان فارسی 1 20 52650 10.22059/jolr.2014.52650 FA شجاع تفکری رضائی استادیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه رازی کبری نظری دانش‌آموختۀ مقطع کارشناسی ارشد زبان‌شناسی دانشگاه رازی Journal Article 2013 07 27 This article investigates the syntactic structure of numeral classifiers in Persian DPs within the minimalist program. Numeral classifiers are morphemes by which nouns are numerated by a number category. The morpho-syntactic analysis of classifiers in comparison to the other constituents of DPs like number, based on Cheng and Sybesma (2005), Ishii (2000), Li(1998, 1999), Tang (2004), Simpson (2005), Borer (2005) reveals that contrary to Gholaamali Zaade (1374), Samaayi (1387), and Sahraayi (1389) classifiers are in fact the head of a separate phrase referred to as CLP, which in turn acts as a complement for the adjacent number head. Then, following Abney (1987) we demonstrate that the head of this CLP is not a lexical head; rather it is a functional one. Regarding the function of this head, we show that not only does it have the [quantification] feature, as mentioned by Darzi and Yaarahmadzehi (1390), but also this feature is valued as [absolute], and consequently the real function of this head is to individuate the modified nouns. در این مقاله ساختار نحوی ممیّزهای عدد در گروه حرف تعریف زبان فارسی در چارچوب برنامة کمینه‌گرا بررسی میشود. ممیّز عدد تکواژی است که هنگامی که اسم توسط یک عدد مورد شمارش قرار گیرد به همراه اسم میآید. در این پژوهش براساس نظرات چنگ و سایبسما (2005)، ایشی (2000)، لی (1999)، تانگ (2004)، سیمپسون (2005) و بورر (2005) ویژگیهای واژ-‌نحوی ممیّزها در زبان فارسی را در رابطه با دیگر سازههای گروه حرف تعریف ازجمله اعداد بررسی کرده، نشان می‌دهیم که برخلاف غلامعلیزاده (1374)، سمایی (1387) و صحرایی (1389)، ممیّزها در زبان فارسی هستۀ گروهی جداگانه به نام گروه ممیّزی هستند که این گروه خود متمم هستۀ عدد است. سپس براساس ابنی (1987) نشان میدهیم که هستۀ مذکور نوعاًً هستهای نقشی است و نه واژگانی. آنگاه به نقش این عنصر در درون گروه حرف تعریف پرداخته، نشان میدهیم که مشخصۀ کمیّت که از طرف درزی و یاراحمدزهی (1390) برای این عناصر ارائهشده لزوماًٌ دارای ارزش مطلق بوده، نقش آن در واقع منفردکردن اسامی است.

https://jolr.ut.ac.ir/article_52650_0d57287e934040e1006ab0cec63794a9.pdf

دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 5 1 2014 03 21 Evidentiality in Contemporary Persian گواه‌نمایی در زبان فارسی امروز 21 40 52653 10.22059/jolr.2014.52653 FA والی رضایی استادیار زبان‌شناسی دانشگاه اصفهان Journal Article 2014 01 11 This paper aims at investigating evidentiality in contemporary Persian from a typological point of view. First the category of evidentiality and its types in the languages of the world is introduced. Gathering and analysing data of spoken and written form of this language as well as classic texts, an attempt was made to see whether evidentiality exists in this language as a grammatical category or not. This study shows that in Persian like all languages of the world non-evidential categories like passive, perfect, complementations, etc. acquire evidential extensions as evidential strategies. Moreover, some lexical means such as verbs of perception, cognition and saying and various adverbs may take an overtone of evidentiality. However, the most significant finding of this paper is that in contemporary Persian there is a kind of grammatical evidentiality expressed by means of a perfect progressive and a double perfect construction. These constructions are used to refer to non-first hand information. Some evidence is provided showing the grammaticalisation of these perfect constructions to express non-first hand information in contemporary Persian. Indeed, contemporary Persian has a restricted grammatical evidentiality stemming from perfect aspects. این جستار به بررسی گواه‌نمایی در زبان فارسی معاصر از دیدگاه رده‌شناسی اختصاص دارد. گواه‌نمایی مقوله‌ای دستوری است که نقش آن نشان دادن منبع اطلاع است. در آغاز، این مقولة دستوری و انواع رده‌شناختی آن معرفی می‌گردد. با جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل داده‌های مختلف از زبان گفتاری و نوشتاری فارسی معاصر و همچنین متون کلاسیک به دنبال پاسخ این پرسش بوده‌ایم که آیا گواه‌نمایی در این زبان به عنوان یک مقولة دستوری وجود دارد یا خیر. این بررسی نشان می‌دهد که در زبان فارسی همچون سایر زبان‌های جهان ساخت‌های گوناگونی که نقش اصلی آنها بیان گواه‌نمایی نیست ممکن است بیانگر معنای ثانوی گواه‌نمایی نیز باشند. زبان‌شناسان این‌ها را راهکار گواه‌نمایی نامیده‌اند و مهم‌ترین راهکارهای این‌چنینی در فارسی معاصر شامل ساخت ماضی نقلی، فعل‌های ادراکی و شناختی، فعل‌های اظهاری غیرشخصی، ساخت مجهول، نقل‌قول و غیره می‌باشد. در ادامه نشان داده می‌شود که در زبان فارسی علاوه بر این راهکارها یک نوع گواه‌نمایی دستوری محدود به زمان گذشته نیز وجود دارد که حاصل دستوری شدن ساخت‌هایی با نمود کامل است. با ارائة شواهد مختلف همزمانی و درزمانی نشان داده‌ایم که کارکرد اصلی ساخت‌های معروف به ماضی نقلی استمراری و ماضی ابعد در فارسی معاصر بیان گواه‌نمایی غیر دست‌اول می‌باشد؛ بنابراین، گواه‌نمایی دستوری در زبان فارسی شامل یک تمایز دوگانه غیر دست‌اول در برابر سایر انواع گواه‌نمایی و محدود به زمان گذشته است.

https://jolr.ut.ac.ir/article_52653_90e8754783064df5d90a310181378126.pdf

دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 5 1 2014 03 21 Historical Development of Comparative and Superlative Adjectives in Old Iranian and West Middle Iranian Languages and New Persian Authors تحول تاریخی ساختهای صفات تفضیلی و عالی در ایرانی باستان و ایرانی میانۀ غربی و فارسی نو 41 56 52659 10.22059/jolr.2014.52659 FA ساریه صحابی کارشناسی ارشد گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران Journal Article 2014 01 11 Adjective in its natural or "positive" state may be made comparative or superlative by the addition of suffixes. In this article the development of these suffixes from Indo-European to New Persian is discussed in five sections. The first section explains these suffixes in Indo-European. In the second section due to many similarities between the two languages of Avetan and Sanskrit, these suffixes have been presented together. This section is based upon the work of Wackernagel who has analyzed these suffixes in Sanskrit; however studying the function of these suffixes in the ancient Iranian languages and comparing them to Sanskrit following Wackernagel's method is novel to this article. The third section addresses the function of these suffixes in Old Persian. صفات تفضیلی و عالی با اضافه شدن برخی پسوندها به صفت مطلق ساخته می‌شوند. در این مقاله سیر تحول پسوندهای تفضیلی و عالی از ایرانی باستان تا فارسی نو توضیح داده شده است. در ابتدا توضیحی در مورد پیشینۀ هندواروپایی این پسوندها آورده شده است. در بخش بعدی با توجه به شباهت‌های زیاد بین دو زبان اوستا و سنسکریت، بررسی این پسوندها در اوستا و سنسکریت با هم در یک فصل آورده شده است. اساس کار در این بخش بر مبنای کار واکرناگل بوده است؛ واکرناگل در کتاب خود این پسوندها را در سنسکریت بررسی نموده است. پرداختن به کارکردهای این صفات بدان گونه که واکرناگل بدان پرداخته است در زبان‌های ایرانی باستان و نیز مقایسۀ کارکردهای این پسوندها بین ایرانی‌ باستان و سنسکریت تاکنون صورت نگرفته است. در این بخش با توجه به کار واکرناگل کارکرد این پسوندها در زبان‌های ایرانی باستان بررسی و با سنسکریت مقایسه شده است. در بخش‌های بعدی بررسی این پسوندها به ترتیب در فارسی باستان، ایرانی میانۀ غربی و فارسی نو صورت گرفته است.

https://jolr.ut.ac.ir/article_52659_4bc990b9973bd7e3119de124dd54189b.pdf

دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 5 1 2014 03 21 A Comparison of Derivation in Scientific and Colloquial Varieties in Persian مقایسۀ فرایند اشتقاق در دو گونۀ علمی و محاوره‌ای زبان فارسی 57 74 52660 10.22059/jolr.2014.52660 FA مجید عباسی دانشجوی دکتری رشته زبان‌شناسی دانشگاه تهران عادل رفیعی استادیار زبان‌شناسی دانشگاه اصفهان Journal Article 2014 06 14 This paper studies derivation in scientific and colloquial varieties in Persian, and seeks to determine the frequency and manner of this process in each of the above-mentioned varieties by scrutinizing and comparing a significant number of derived words. To do so, after collecting Persian scientific and colloquial words and analyzing them, the following issues will be specified a) what kinds of affixes the system of derivational word-formation in each variety uses more frequently, b) how is the frequency of different derivational affixes in each variety, and c) when one affix is used, superficially, in both varieties, and are there any differences in the function of this affix in each variety or not. In specifying the behavior of the affixes in each variety, Lieber Skeleton-Body Semantic Model (2004) is used, in the same way that Rafiei (1387) has used it in studying Persian derivational suffixes. Then we compare the findings of our study in each variety, and show the differences and similarities among them. The results that despite the existence of some similarities, derivation in scientific variety differs significantly in the above-mentioned areas from derivation in colloquial variety. در این مقاله، فرایند اشتقاق در دو گونۀ علمی و محاورهای زبان فارسی مورد بررسی قرار گرفته و سعی میشود با بررسی و مقایسۀ تعداد مشخصی واژۀ مستخرج، تصویری از میزان و چگونگی عملکرد فرایند اشتقاق در دو گونۀ مورد بررسی به دست داده شود. برای این منظور پس از استخراج واژههای مشتق متعلق به دو گونۀ علمی و محاورهای زبان فارسی و تجزیه و تحلیل آنها مشخص میشود اولاً نظام واژهسازی اشتقاقی در هر دو گونۀ مورد بررسی بیشتر از چه نوع وندهایی بهره میگیرد، ثانیاً میزان استفاده از وندهای اشتقاقی مختلف در این دو گونه چگونه است و ثالثاً در مواقعی که به لحاظ صوری یک وند در هر دو گونه مورد استفاده قرار گرفته باشد آیا تفاوتی در نقش و عملکرد این گونه وندها وجود دارد یا خیر. در تعیین چگونگی عملکرد وندها از مدل معنایی لیبر (2004) که توسط رفیعی (1387) بازبینی شده و در بررسی پسوندهای اشتقاقی زبان فارسی به کار رفته، استفاده شدهاست. یافتههای حاصل از بررسی عملکرد فرایند اشتقاق در دو گونه مورد مقایسه قرار میگیرد تا در نهایت وجوه افتراق و اشتراکشان مشخص شود. با توجه به بررسیهای به عمل آمده به نظر میرسد که علیرغم وجود برخی شباهتها، فرایند اشتقاق در دو گونۀ علمی و محاوره‌ای زبان فارسی در حوزههای یاد شده دارای تفاوت‌های قابل توجهی است.

https://jolr.ut.ac.ir/article_52660_141af8a3c9d01d1c8dd69a90d86a7473.pdf

دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 5 1 2014 03 21 Cyclic Grammaticalization of Yæ'ni ('meaning') from the Perspective of Discourse Grammar دستوری شدن تسلسلیِ عبارت یعنی از منظر دستور گفتمان 75 93 52661 10.22059/jolr.2014.52661 FA محمد عمو زاده استاد گروه زبان‌شناسی دانشگاه اصفهان اعظم نورا دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه اصفهان Journal Article 2014 06 21 On the basis of Discourse Grammar (DG), this study investigates the expression of yæ'ni in Persian. The term was originally borrowed from Arabic and has undergone the process of grammaticalization. It exhibits different pragmatic functions to characterize changes involved in the evolution of this discourse marker. The study suggests that grammaticalization of yæ'ni should be analyzed in terms of cyclic grammaticalization formulated by Kuteva (2012); that is, SG>TG>SG. The beginning point of the process is a Sentence Grammar unit that has been co-opted for being used in Thetical Grammar (TG). Once co-optation has taken place, the co-opted yæ'ni (as a thetical chunk) has undergone grammaticalization in TG, leading to the grammaticalized thetical of yæ'ni. It is also argued that the grammaticalized thetical of yæ'ni goes back to its domain of origin (SG) by taking over a grammatical function within SG. Its trajectory of development leaves us with a cyclic process starting with co-optation, linking SG to TG, continues within TG (resulting into a grammaticalized thetical) and ends by linking SG to TG (re-integrating into SG). این مطالعه به بررسیدستوریشدن عبارت «یعنی» از منظر دستور گفتمان پرداخته و آن را فرایندی تسلسلی در نظر میگیرد که شروع و خاتمه آن دستور سطح جمله و مرحلۀ میانی آن دستور معترضه است. به عبارت دیگر، دستوریشدن کلمه «یعنی» در امتداد طیف پیشنهادی کوتوا (2012) پیش می‌رود که عبارت است از دستور سطح جمله > دستور معترضه > دستور سطح جمله. در واقع، عبارت «یعنی» به عنوان واحدی از دستور سطح جمله، برای کاربرد در دستور معترضه (سطح گفتمان)عضوگیری شده و لذا به یک واحد معترضهای تبدیل می‌شود. این واحد معترضهای ، در سطح گفتمان تحت دستوریشدن قرار گرفته و به یک واحد معترضهایِ دستوریشده، تبدیل میشود که عهده دار نقش‌های گفتمانی-کاربردشناختی متفاوتی است. مطالعۀ حاضر نشان میدهد که در زبان فارسی روزمره، عبارت معترضهایِ دستوریشدۀ «یعنی»، از طریق عملیات تلفیق مجدد دوباره به قلمرو اصلی خود یعنی دستور سطح جمله برگشته و فرایند تسلسلی دستوریشدن آن تکمیل میگردد.

https://jolr.ut.ac.ir/article_52661_3d1e90b1727824d4987c3c7b5196c6b4.pdf

دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 5 1 2014 03 21 The Quantifiers in Persian کمیت‏نماها در زبان فارسی 95 108 52662 10.22059/jolr.2014.52662 FA لیلا قدیری دانشجوی دکتری گروه زبان‌شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2013 08 04 In this paper, after reviewing the classification of quantifiers, we aim toanswer the question of whether the merge position of quantifiers kheili and ba’zi is in the DP. Contra Moazzami (2006) and Samiian (1983), we show that these quantifiers do not originate in the DP. By appealing to the preference of Merge over Move and in the light of Giusti (1991), we propose that these elements merge as head of the quantifier phrase and appear both in quantitive and partitive constructions. در این مقاله ضمن معرفی طبقه‏بندی کمیت‏نماها از سوی زبانشناسان پیشین، در پاسخ به این سئوال که آیا جایگاه اولیۀکمیت‏نماهایی چون «خیلی» و «بعضی» در درون گروه حرف تعریف بوده و یا از همان ابتدا در درون گروه کمیت‏نما ادغام می‏شوند، نشان خواهیم داد که برخلاف نظر سمیعیان (1983) و معظمی (1385)، در نظر گرفتن عناصر کمیت‏نمایی «خیلی» و «بعضی»در درون گروه حرف تعریف دارای اشکالات نظری و تجربی خواهد بود. به همین دلیل با توجه به ارجحیت فرآیند ادغام به حرکت در برنامۀ کمینه‏گرا و به پیروی از کاواشیما (1994)، جایگاه این عناصر را در هستۀگروه کمیت‏نما در نظر می‏گیریم. این عناصر دارای این خصوصیت هستند که هم در ساخت کمی (همراه با گروه اسمی) و هم در ساخت بخشی (همراه با حرف اضافۀ «از») ظاهر می‏شوند.

https://jolr.ut.ac.ir/article_52662_3cba66e3b5cf041149bb7dbae2ec07a9.pdf

دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 5 1 2014 03 21 Model for the Concept of Time in Persian Speakers’ Minds: Based on Metaphoric Gestures تبلور مفهوم زمان: براساس حرکات استعاری دستان 109 127 52663 10.22059/jolr.2014.52663 FA فهیمه نصیب ضرابی دانشجوی کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی همگانی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد محمدرضا پهلوان‌نژاد دانشیار گروه زبان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2013 11 19 This paper presents a study examining how Persian speakers use metaphoric gestures to represent different adverbs of time, and what these gestures reveal about the concept of time in their minds. A questionnaire containing 10 ambiguous questions, which made the participant use different adverbs of time, was given to 22 participants. They were filmed while trying to answer the questions. The corpus resulting from the analyses contained 299 gestures, all of which were made by hands. Since the frequency of gestures made by other body parts, like head or body, was very low, they were omitted from the corpus. The analyses also showed that 8 main gestures were used to demonstrate different adverbs of time. They can be categorized into 3 groups: those referring to the past, to the present, and to the future. Further analyses revealed that Persian speakers have a horizontal mentality of time, from back to front, and right to left. Finally, a schema is suggested for the concept of time in their minds. این مقاله به بررسی حرکات استعاری دستان در حین به کار بردن قیدهای مختلف زمان توسط فارسی‌زبانان، بهمنظور ارائه طرحی برای مفهوم زمان، می‌پردازد. پس از تصویربرداری از 22 آزمودنی، در حین پاسخ‌گویی به سؤالات مبهم پرسش‌نامه‌ای شامل 10 سؤال که آزمودنی را ملزم به کار بردن قیدهای مختلف زمان می‌نمود، و تحلیل داده‌های تصویری حاصل، پیکره‌ای شامل 299 حرکت بهدست آمد. داده‌های این پیکره 8 نوع حرکت متفاوت را جهت اشاره به قیدهای زمانی مختلف نشان می‌دهد که براساس بسامد وقوع تعیین شده‌اند. این حرکات تنها شامل حرکات دستان می‌باشد؛ چرا که حرکات دیگر اعضای بدن، مانند سر و تنه، به دلیل بسامد بسیار پایین از پیکره حذف شدند. این نوع حرکات را می‌توان در سه دسته گذشته، حال و آینده جای داد. در پایان پژوهش، براساس این حرکات، طرحی برای مفهوم زمان در ذهن سخن‌گویان فارسی پیشنهاد شده است. این طرح نشان می‌دهد که زمان برای فارسی‌زبانان افقی، از عقب به جلو، و از راست به چپ می‌باشد.

https://jolr.ut.ac.ir/article_52663_1c64a53faab090f43ffcde433e7ddba8.pdf

دانشگاه تهران پژوهشهای زبانی 2251-9289 5 1 2014 03 21 ----- طبقه‌بندی افعال وجهی فارسی: پاسخی به توانگر و عموزاده (2009) 129 133 52664 10.22059/jolr.2014.52664 FA نگین ایلخانی‌پور دانشجوی دکتری تخصّصی زبان‌شناسی، دانشگاه تهران غلامحسین کریمی‌دوستان استاد زبان‌شناسی، دانشگاه تهران Journal Article 2013 04 25 ------ https://jolr.ut.ac.ir/article_52664_3b05cb523c433aa3231f24603000258c.pdf