بررسی فرایند خروج و جایگاه فرود بندهای موصولی تحدیدی در زبان فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زبان شناسی همگانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22059/jolr.2022.334309.666761

چکیده

هدف اصلی مقالۀ پیش ‌رو، بررسی داده‌های زبان فارسی به منظور تبیین فرایند خروج بندهای موصولی و انفصال آنها از هستۀ اسمی توصیف‌شونده‌شان است. برای نیل به این هدف، ابتدا بندهای موصولی به دو گونۀ تحدیدی و غیرتحدیدی تقسیم می‌شوند. به دلیل گستردگی حوزۀ پژوهش، مقالۀ حاضر تنها فرایند خروج گونۀ تحدیدی را مورد بررسی قرار می‌دهد. شواهد حاکی از آن است که بند موصولی تحدیدی پس از خروج از کنار هستۀ اسمی خود به جایگاه پسافعلی حرکت می‌کند و از آنجا که در زبان فارسی، فعل از درون گروه فعلی به گروه زمان یا نمود حرکت می‌کند، بند موصولی نیز ناگزیر باید به جایگاهی بالاتر از گروه زمان یا خود گروه زمان متصل شود تا از نظر ترتیب خطی پس از آن واقع شود. در مقاله حاضر برای اثبات جایگاه اتصال این دسته از بندها، دو استدلال نحوی مطرح شده است. استدلال اول بر اساس جایگاه اتصال فراقیدها و امکان افزودگی بند موصولی پیش و یا پس از آن‌ها است. استدلال دوم بر اساس فرایند کافت است. به صورت دقیق‌تر، گاهی فرایند کافت بند موصولی را که پیشتر به گروه زمان افزوده شده حذف می‌کند و این مسئله موجب تولید اشتقاق‌های بدساخت می‌شود. در نهایت جایگاه اتصال بندهای موصولی تحدیدی فاعلی و مفعولی پس از جابجایی، گروه زمان در نظر گرفته می‌شود و مشخصۀ قوی [uC*] موجود بر روی هستۀ زمان که به صورت اختیاری از برشماری انتخاب می‌شود به عنوان انگیزۀ این حرکت معرفی می‌گردد. مسئلۀ دیگری که در خلال پژوهش حاضر به آن پرداخته خواهد شد، جایگاه بندهای متممی در زبان فارسی است. نگارندگان شاخص ثانویۀ گروه زمان را میزبان این حرکت می‌دانند تا بدینوسیله یک همگونی و تقارن میان این دسته از موضوع‌های درونی با مفعول‌های "رایی" زبان فارسی حاصل شود. در نهایت نیز پس‌گذاری اجباری بندهای موصولی با جملات دارای فعل ربطی "بودن" را ناشی از وجود اجباری مشخصۀ قوی [uC*] بر روی هستۀ زمان جملات پایه دارای بند موصولی در نظر می گیریم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Study of Extraposition of Persian Restrictive Relative Clauses and their Landing Site

نویسندگان [English]

  • Ali َAmoushahi
  • َAli Darzi
Linguistics Department, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The present article mainly aims to investigate Persian data in order to clarify how the process of extraposition moves a relative clause (RC) from its base position. To do so, relative clauses are first classified into two categories which are called restrictive (RRC) and non-restrictive relative clauses (NRRC). Since it is not possible to discuss both categories, the present article focuses only on the restrictive ones. As evidenced, a RRC moves from its base position next to the noun it modifies to a position after the verb and since the verb moves from vP to TP or AspP in Persian, the RRC must obligatorily be adjoined to TP itself or a position higher than TP in order to be uttered after the verb linearly. In this article, two arguments are prsented to show that RRCs are adjoined to TP. The first argument comes from the position of extraposed relative clauses with respect to high adverbials. In fact, an extraposed RRC can be attached to a position before or after high adverbials. The second argument comes from gapping- a type of ellipsis. More specifically, gapping sometimes deletes an RRC earlier attached to the TP, which leads to ungrammatical derivations. Finally, after proving that extraposed subject and object RRCs are adjoined to TP, an optional *uC feature on T, which is selected from the numeration, is introduced to trigger the movement of the relative clause. Taking the position of the exraposed relative clauses with respect to complement clauses (CPs), it is propsed that complement clauses move to the secondary Spec of TP. Such an analysis provides us with a symmetry between clausal complements and specific objects as well. Finally, the obligatory status of extraposition of RRCs with matrix stative predicates is attributed to the obligatory presence of the *uC feature on T.

کلیدواژه‌ها [English]

  • relative clause
  • complement clause
  • Movement
  • tense phrase
  • extraposition

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 02 خرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 01 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری: 08 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش: 02 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 02 خرداد 1401