التقای واکه‌ها در کردی سورانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه بین المللی امام خمینی

2 دانشجوی دانشگاه بین المللی امام خمینی

چکیده

این مقاله به بررسی راه­کارهای واجیِ زبان کردی سورانی برای جلوگیری از التقای واکه­ها می‌پردازد. داده­های التقای واکه­ها در کردی سورانی، متناسب با هدف پژوهش، جمع­آوری و طبقه‌بندی‌شده و سپس در چارچوب واج‌شناسی بهینگی مورد تحلیل قرار گرفتند. بررسی و تحلیل داده­های واجی تحقیق نشان داد که در صورتی که در فرایند کلمه­سازیِ کردی سورانی رشته واجی /V+V/ در مرز تکواژ ظاهر شود، بسته به شرایط واجی و صرفیِ زنجیره­ی واجی موردنظر، یکی از سه الگوی درج همخوان، حذف یا غلت­سازی اِعمال می­شود تا ساخت هجایی غیردستوریِ حاصل از التقای واکه­ها مطابق با محدودیت نشان‌داری ONSET اصلاح شود. رایج­ترین الگوی واجی برای ممانعت از تظاهر آوایی التقای واکه­ها، درج همخوان­های غلت [j] و [w] است؛ اما درج، در دو حالت اتفاق نمی­اُفتد: (1) زمانی که دو واکه افتاده، در مجاورت یکدیگر قرار گیرند. در این حالت، به‌جای درج همخوان، واکه دوم (V2)، یعنی واکه پسوند، از زنجیره واجی حذف می‌شود. (2) زمانی که واکه­ی پسوند، یعنی V2، واکه­ی افراشتهِ پیشین (/i/) باشد. در این حالت، واکه /i/ از طریق غلت­سازی به غلت [j] تبدیل می­شود و درنتیجه توالـی واکه­ایِ /V+i/ به یک واکه­ی مرکب تغییر شکل می­دهد؛ بنابراین الگوی درج غلت در بافت واجی V1(-low)+V2، الگوی حذف در بافت V1(+low)+V2(+low) و الگوی غلت­ســازی در بافت V1+i اِعــمال می­شوند. در تحلیل واجی داده­ها در چارچوب رویکرد بهینگی، ضمن معرفی محدودیت­های پایاییِ وابسته به بافت صرفی، علت بهینه بودن هر یک از الگوهای واجـی مورد نظر را با توجه به بافـت­های واژ-واجیِ مربوطه توضیح داده­ایم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Vowel Hiatus in Surani Kurdish

نویسندگان [English]

  • Vahid Sadeghi 1
  • Solmaz Sadeghi 2
2 M.A. in General Linguistics in Imam Khomeini International University Qazvin
چکیده [English]

This paper addresses the different repair strategies applied in the Surani Kurdish language for the correction of vowel hiatus, cross-linguistically known as a phonologically marked structure. Data related to vowel hiatus were collected, classified and treated by Optimality Theory. Examination of the data revealed that Surani Kurdish uses three different phonological strategies to repair vowel hiatus which arises during word formation processes. These strategies are epenthesis, deletion and glide formation. The most common phonological pattern applied to prevent V+V sequences from being realized in surface form is glide ([w] and [j]) epenthesis. However, glide epenthesis is not applied in two conditions: (1) when the vowels are both [+low], in which case the second vowel (V2), i.e., the vowel belonging to the suffix, is deleted from the input form; (2) when the vowel in the suffix is /i/, in which case the vowel is turned into the glide [w] through the glide formation process. In an OT account of the phonological data concerned, we introduced a new set of Faithfullness constraints which are sensitive to the morphological information of the input form. Using these constraints, we are able to explain how each strategy turns to be the most optimal pattern in the morpho-phonemic condition in which it applies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Optimality Theory
  • repair strategy
  • Epenthesis
  • deletion
  • glide formation
بی جن خان، محمود (1384). واج‌شناسی نظریه بهینگی. تهران، سمت.

رضی نژاد، محمد (1391). همنوایی در ترکی آذربایجانی. پژوهش­های زبانی، د. 3، ش. 2، صص61-80

بدخشان، ابراهیم و محمد زمانی. (1392). تحلیل و توصیف فرایند حذف در زبان کردی (گویش کلهری). پژوهش­های زبان‌شناسی، س. 5، ش. 1، صص19-30.

 

Casali, R. F. 1996. Resolving Hiatus. Ph.D. dissertation, UCLA.

Donwa-infode, S. 1985. Glide formation, elision, assimilation and contraction, A reassessmentevidence from Isoko. Journal of West African Languages, XV, 2, 21-34.

Fuller, M. 2013. On the special role of Faithfulness constraints in morphology-sensitive phonology: The M-Faithfulness Model. Ph.D. dissertation, University of North Carolina.

Inkelas, S. 2011. The phonology-morphology interaction. In J. Goldsmith, J. Riggle, and A. Yu  Eds.), Handbook of Phonological Theory. Blackwell.

Kager, R. 1999. Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University Press.

McCarthy, J. J. 2011. Autosegmental spreading in optimality theory. Linguistics Department Publication Series Paper 27.

McCarthy, John J. & A. Prince (1993). Prosodic Morphology I: Constraint  Interaction and Satisfaction. Linguistics Department Publication Series 14.

McCarthy, J. and A. Prince. 1999. Faithfulness and identity in prosodic morphology. In R. Kager, H. van der Hulst, and W. Zonneveld (Eds.), the Prosody Morphology Interface, Cambridge University Press.

Prince, A. and P. Smolensky. 1993. Optimality theory: Constraint interaction in generative grammar. Manuscript, Rutgers University and University of Colorado at Boulder. Available at ROA.

Rosenthall, S. 1997. The distribution of prevocalic vowels. Natural Language &  Linguistic Theory, 15(1), 139-180.

Smith, J. L. 2002. Phonological Augmentation in Prominent Positions. Ph. D. dissertation, University of Massachusetts, Amherst.

Smith, J. L. 2010. Phonology knows about lexical categories. Handout. Poster presentation at the 18th Manchester Phonology Meeting. University of Manchester.

Smith, J. L. 2012. Parts of speech in phonology. Handout. 17th LIPP Symposium Parts of Speech across Languages. In Acquisition, Mind and Brain; LMU, Munich.