بررسی چگونگی رابطه‌ بین شاخص قدرت و پدیده‌‌ی ادب زبانی در روند بازجویی به لحاظ زبان‌شناختی: رویکردی گفتمانی و حقوقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام‌نور

2 استادیار زبان‌شناسی همگانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام‌نور

چکیده

تأثیر عامل قدرت در گفتمان دادگاه کیفری و روند بازجویی با عوامل زیادی همچون شرایط اختصاصی بافت موقعیتی جلسه بازجویی و تفاوت سطح اجتماعی بین بازجوی پلیس و متهم ظهور پیدا می‌کند. پژوهش حاضر درنظر دارد با استفاده از راهبردهای ادب براون و لوینسن (1987) به بررسی و توصیف نقش اصل ادب در روند بازجویی بپردازد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل و توصیف رابطه‌ بین ابزار قدرت و پدیده‌ی ادب در پیشبرد روند بازجویی است؛ زیرا اصل ادب با روابط قدرت تنیده شده است. نمونه‌های مورد بررسی در پژوهش حاضر شامل یازده متن بازجویی به‌صورت شفاهی و مکتوب است که به روش تصادفی از بین پرونده‌‌های قضایی موجود در دادسرای عمومی و انقلاب استان بوشهر انتخاب گردیده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که با رعایت ادب (راهبردهای ادب براون و لوینسن (1987)) نمی‌توان مسیر بازجویی را به‌خوبی پیش برد؛ زیرا متهمان به‌دلیل نبودن فشار و تهدید از پاسخگویی به سؤال‌ها طفره می‌روند؛ ولی با اِعمال فشار و لحن تهدیدی که از نشانه‌های قدرت است، می‌توان مسیر بازجویی را به‌خوبی پیش برد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relationship between Power Indicator and the Language of Politeness in the Process of Interrogation: A Discoursive and Legal Approach

نویسندگان [English]

  • Ghazal Baghbani 1
  • fatame karampour 2
1 M. A. Student of Linguistics, Faculty of Humanities, Payame Noor University
2 Assistant Professor of Linguistics, Faculty of Humanities, Payame Noor University
چکیده [English]

The impact of power in the criminal court discourse and the interrogation process is manifested in many factors such as context-specific conditions and differences in social position between a police investigator and the accused. This study intends to use politeness strategies by Brown and Levinson (1987) to explore and describe the role of politeness in the interrogation process. The aim of this study is to describe the relationship between power and politeness in promoting the interrogation process because politeness is embedded in power relations. Corpus consisted of eleven transcripts of the hearing randomly selected from criminal cases in public justice administration in Bushehr. The results showed that with the observance of politeness (Brown and Levinson's strategies), the interrogation route could not be well advanced, because the defendants refrain from answering questions due to lack of pressure and threat. But with pressure and harshness of the signs of power, the interrogation route can be well advanced.

کلیدواژه‌ها [English]

  • power indicator
  • language politeness
  • interrogation
  • linguistic
  • discourse

آقاگل‌زاده، فردوس (1391). زبان‌شناسی حقوقی (نظری و کاربردی) (ویراست دوم)، تهران، نشر علم.

آقاگل‌زاده، فردوس (1392). نقش دانش زبانی و زبان قدرت در کنترل و طبقه‌بندی و مدیریت اطلاعات در زبان‌شناسی حقوقی. مجموعه مقالات نخستین همایش ملی زبان‌شناسی حقوقی: تحلیل گفتمان حقوقی (34-13)، تهران، نشر نویسه پارسی.

بیات‌مختاری، آسیه (1391). بررسی پیچیدگی‌های زبانی در خواندن و درک متون نوشتاری قوانین مالیاتی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور واحد تهران.

جعفرزاده‌‌افشاری، زینب (1392). رعایت ادب در کنش‌های بیانی کودکان فارسی‌زبان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه علّامه طباطبایی.

جعفری‌لنگرودی، محمد‌جعفر (1387). مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد پنجم)، تهران، انتشارات کتابخانه گنج دانش.

جهانگیری، نادر (1378). گونه‌های احترام، سلطه و همبستگی در زبان فارسی. در زبان: بازتاب زمان، فرهنگ و اندیشه (مجموعه مقالات) (159-125)، تهران، نشر آگه.

حسینی، سیّد‌محمد (1388). ادب و قدرت: نشانگرهای زبانی مخالفت در جلسات دفاع از پایان‌نامه. مجله پژوهش‌های زبان‌شناسی، سال اول، شماره اول، پاییز و زمستان، 100-79.

شاکری، سپیده‌سادات (1392). بازنمایی و توصیف مبانی و راهبردهای رعایت ادب بر اساس متغیر جنسیّت در داستان‌های کوتاه فارسی از دیدگاه کاربردشناسی زبان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس.

صفارمقدم، احمد (1388). مقایسه‌ی عناصر ادب در زبان‌های کره‌ای و فارسی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی، دوره دوم، شماره اول، بهار، 97-77.

طیب، سیّد‌محمد‌تقی (1381). ریشه‌های گفتمان‌شناسی در ادب پارسی. فصلنامه مطالعات ملّی، 13، 49-67.

عزیزی، سیروس؛ نگار مؤمنی (1391). زبان‌شناسی حقوقی درآمدی بر زبان، جرم و قانون، تهران، سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.

علی­نژاد، بتول (1384). «ما» ی تعاملی تجلّی «خود» اجتماعی ایرانی، در گرایش‌های نوین در زبان‌شناسی و آموزش زبان (جلد اول). مجموعه مقالات ارائه‌شده در اولین همایش زبان‌شناسی و آموزش زبان در ایران (277-262)، تهران، انتشارات سمت.

فخر روحانی، محمدرضا (1382). کاربردشناسی ادوات تکریم در گفتمان دینی فارسی معاصر. رساله دکتری، دانشگاه تهران. 

محمدقاسمی، حامد، حقوق دفاعی متهم در مرحله بازجویی در قانون آیین دادرسی کیفری،.sb.basij.law.ir

محمودی‌‌بختیاری، بهروز؛ سمیه سلیمیان (1395). بررسی بی‌ادبی کلامی در نمایش‌نامه صیادان. دو‌ماهنامه‌ی جستارهای زبانی، دوره هفتم، شماره اول، بهار، 149-129.

مؤذن‌زادگان، حسنعلی (1389). تضمینات حقوق دفاعی متهمان و امر بازجویی در مرحله تحقیقات مقدماتی. پژوهش حقوق و سیاست، سال دوازدهم، شماره بیست و هشتم، بهار، 330-301.

نامور‌فرگی، مجتبی (1392). بررسی امکان استفاده از فضای واکه‌ای زبان فارسی و جایگاه دقیق سازه‌های واکه‌ای در گفتار سخنگویان فارسی‌زبان، در بازشناسی حقوقی سخنگو. مجموعه مقالات نخستین همایش ملی زبان‌شناسی حقوقی: تحلیل گفتمان حقوقی (164-143)، تهران، نشر نویسه پارسی.

 

Aliakbari, M, and R. Moalemi. 2015. Variation of politeness strategies among the Iranian students, Theory and Practice in Language Studies, 5 (5), 981-988.

Amany, F, and M. Davoudi, M. O. Jaghi. 2014. A corpus- based study on the translation of politeness strategies with emphasis on address terms, International Journal of Language Learning and Applied Linguistics Words, 5 (1), 502-522.

Amouzadeh, M. 2001. Politeness in Persian, Language Forum, 27,131-141.

Brown, G, and G. Yule. 1983. Discourse Analysis, UK: Cambridge University Press.

Brown, P, and S. Levinson. 1987. Politeness: Some Universals in Language Usage, Cambridge: Cambridge University Press.

Brown, P. 2015. Politeness and Language, International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 2thed Vol. 18.

Eelen, G. 2001. A Critique of Politeness Theories, Manchester: St. Jerome.

Eslami-Rasekh, Z. 1993. A cross-cultural comparison of the requestive speech act realization patterns in Persian and English in L. F. Bouton & Y. Kachru (Eds.), Pragmatics and language learning, Monograph Series, Vol. 4,75-90. Urbana, IL: Division of English as an International Language, University of Illinois at Urbana Champaign.

Keshavarz, M. H. 2001. The role of social context, intimacy, and distance in the choice of forms of address, International Journal of the Sociology of Language, 81-5: 841.

Koutlaki, S. A. 2002. Offers and expressions of thanks as face enhancing acts: tæ'arof in Persian, Journal of Pragmatics, 65-3371: 43.

ــــــــــــــ. 2009. Two sides of the same coin: how the notion of ‘face is encoded in Persian communication in Francesca Bargiela-Chiappini, Michael Haugh (Eds.), Face, Communication and Social Interaction, 115-133. London: Equinox Press.

Kuntsi, P. 2012. Politeness and impoliteness strategies used by lawyers in the ‘Dover trial’- A case study, English Language Pro Gradu- Thesis, 1-69.

Lakoff, R. 1973. The logic of politeness; or minding your p's and q's, Chicago Linguistics Society, 8: 292-305.

ــــــــــــــــــ. 1975. Language and Woman's Place, New York: Harper & Row.

Leech, G. 1983. Principles of Pragmatics, London: Longman.

Sadeghoghli, H, and M. Niroomand. 2016. Theories on politeness by focusing on Brown and Levinson's politeness theory, International Journal of Educational Investigations, 3 (2), 26-39.

Sahragard, R. 2000. Politeness in Persian: A cultural pragmatic analysis Doctoral dissertation, Leicester University.

Salmani-Nodoushan, M. A. 2008. Iranian complainees' use of conversational strategies: A politeness study, Iranian Journal of Language Studies, Vol. 2 (2), 187-214.

Shahrokhi, M, and S. Bidabadi. 2013. An overview of politeness theories: Current status, future orientations, American Journal of Linguistics, 2 (2). 17-27.

Sharifian, F. 2005. The Persian cultural schema of shekasteh-nafsi: A study of compliment responses in Persian and Anglo-Australian speakers, Pragmatics and Cognition, 13 (2), 61-337.

Sharifian, F. 2008. Cultural schemas in L1 and L2 compliment responses: A study of Persian-speaking learners of English, Journal of Politeness Research, 4, 55-80.

Wagner, L.C. 2010.Positive and negative politeness strategies: Apologizing in the speech community of Cuernavaca, Mexico university of Louisville, Spanish In Context, 7 (2), 254-278.

Watts, R. J. 2003. Politeness, UK: Cambridge University Press.

Watts, R. J, and S. Ide, K. Ehlich (Eds). 1992. Politeness in Language: Studies in its History, Theory and Practice, Berlin/ New York: Mouton de Gruyter. Watts, Richard J., Sachiko Ide, and Konrad Ehlich (Eds). 2005. Politeness in Languag: Studies in its History, Theory and Practice (2nd edn.), Berlin/ New York: Mouton de Gruyter.

Yarmohammadi, L. 1995. More on the analysis of politeness forms in English and Persian: A sociopragmatic approach, In Fifteen Articles in Contrastive Linguistics and the Structure of Persian: Grammar, Text and Discourse, 51- 139, Tehran: Rahnama Publication.

Yarmohammadi, N. 2003. Politeness strategies in English and Persian in contrast Doctoral dissertation, Allameh Tabataba'i University.