تحلیل نشانه ـ روان کاوی رمان نوجوان «مسابقه دات کام» با رویکرد واسازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ زبان شناسی رایانشی، دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه ادبیات کودک و نوجوان، دانشگاه پیام نور

3 استاد گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور

چکیده

نشانه­ شناسی یک روش خواندن متن است که می­ تواند جهت خوانشِ متن درون رویکردهای گوناگونی به­ کار گرفته ­شود. مهم‌ترین رویکردِ پساساختگرا، واسازی است. اگرچه ساختگرایی مدعی است که «زبان می­ تواند از انسجام، پایداری و معنا پشتیبانی کند»، اما در نقطۀ مقابل، «واسازی» می­خواهد، با به چالش کشیدنِ ادعای ساختگرایان، نشان دهد: زبان و متن معانی روشن خودشان را نفی می­ کنند و در تردید می­ افکنند. «واسازی» نقدِ تقابل­ های سلسله­ مراتبی­ ای است که ساختار تفکّر غربی را تشکیل داده­ اند، تقابل­ هایی مانند درون/بیرون، حضور/غیاب. با توجه به اینکه نشانه­ شناسی بررسی روابط نشانه­ ها و چگونگی سازوکار تولید معنا در متن است، پژوهش پیش­ِرو خوانشی نشانه­ شناختی را از رمان «مسابقه دات­ کام» بر اساس رویکرد واسازی دریدا و نظریات روانکاوانۀ فروید ارائه می­ دهد. در واقع، این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و با رهیافت نظریۀ نشانه ­شناسی واسازی به بررسی روانکاوانۀ شخصیت­ ها، گفتمان­ ها، کنش­ های داستان می­ پردازد. در راستای اینکه هدف از نقد پساساختگرا ایجاد امکان دلالت­ های جدید در متن است، هدف تحلیل پساساختگرای پیش­ِرو پاسخ به سه پرسش اساسی است: اول اینکه چه عوامل واسازی­ای در گفتمان­ ها و کنش­ های ناهشیار شخصیت­ های داستان مذکور، به مثابۀ نشانه­ روانی، موجود و مُمِدّ دگرخوانی­ ای متباین با خوانشِ مسلطِ متن است؟ دوم، با التفاتی که دریدا به نقش روانکاوی در فرآیند واسازی داشته است، چگونه نشانه­ ها، در جهت دگرخوانی متن، تقابلِ نهاد/فراخود را در سه­ گانۀ فروید ـ خود/ فراخود/ نهاد ـ واسازی می­ نمایند؟ و سوم اینکه در متن مذکور چه نسبتی میان سه­ گانۀ نیکولایوا ـ داستان کودک پیشاهبوطی/ کارناوالی/ پساهبوطی ـ با واسازی دیده می­شود؟ فقر پژوهشی در زمینۀ مطالعات نشانه­ شناختی ادبیات کودک و نوجوان در ایران و عدم توجه بسنده به مطالعات بین­ رشته­ ای لزوم پژوهش در این زمینه را انکارناپذیر می­ نماید. پژوهش پیش­ِرو برای نخستین بار خوانشی پساساختگرا از متنی در گسترۀ ادبیات کودک و نوجوان در ایران ارائه و نیز نخستین ­بار است که رابطۀ پساساختگرایی با خوانشِ روانشناختیِ متن را واکاوی می­ نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Psycho-Semiotic Analysis of Young Adult Novel «Mosabeghe.com» Based on Deconstructional Approach

نویسندگان [English]

  • Amir Hossein Rahimi Zanjanbar 1
  • Fateme Bostani 2
  • Hossein Zare 3
1 M.A. Student, Computational linguistics Tehran University
2 M.A. Student, Children ̓s and Young Adult Literature, Payame Noor University
3 Professor, Department of Psychology, Payame Noor University,
چکیده [English]

Deconstruction is critiquing the hierarchical oppositions which comprise the basis of the western ideology system; oppositions such as in / out, presence / absence. To deconstruct and opposition is to show that it is not natural and inevitable but a construction, produced by discourses that rely on it, and to show that it is construction in a work of deconstruction that seeks to dismantle it - that is, not destroy it but give it a different structure and functioning. As a mode of reading, that is a "teasing out of warring forces of signification within a text", an investigation of the tension between modes of signification, as between the performative and constative dimensions of language. Semiology is a method of reading texts, such as deconstruction, which can be employed in a myiad of approaches while treating a text. Considering that semiology is the study of signs in a discource, the current research does a semiotics reading of the young adult novel ''Mosabeghe.com'' through the lens of Derrida’s deconstruction, as one of the most significant poststructuralist approaches. Since a poststructuralist analysis aims to introduce possibilities of new significations in the text, the poststructuralist reading of the named text results in a new reading, opposing the dominant method of reading texts. On the one hand, Derrida agrees with Freud that the structure of experience, as that of the trace, rests on absence and distance; thus, to do a psychoanalytic treatment of the text, the present research studies the relationship between Freud’s tripartite model, id/ego/superego, and Derrida’s method of «deconstruction» in the abovementioned story, as well as the relationship between Nicolajeva’s tripartite model-children’s story, prelapsarian / carnivalesque / postlapsarian, poststructuralist semiology. Considering noticeable lack of research in the field of semiology in children’s literature in Iran for the first time, and also strategically deconstructs the relationship between poststructuralism and psychoanalysis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Semiology
  • Poststructuralist
  • Deconstruct
  • Psychoanalysis
  • Young Adult Criticism
  • Semiotics
  • Mosabeghe.com
بکایی، حسین (1393). مسابقه دات کام، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

پژوهان­فر، مرضیه (1397). «غولی قوری» در روح حاکم، تهران، خط خطی.

رجبی، مهدی (1393). کنسرو غول، تهران، افق.

ژیژک، اسلاوی (1395). لاکان به روایت ژیژک، ترجمۀ فتاح محمدی، زنجان، هزارۀ سوم.

مجاوری، مسعود و  مجتبی الله­یاری و حمیدرضا شعیری(1396). تحلیل نقش­های نشانه­ای و هویت فردی تصویرگر مؤلف در کتاب­های تصویری پست­مدرن(رمان گرافیکی)، مجلۀ مطالعات ادبی کودک، س8، ش1، صص175-153.

نجومیان، امیرعلی (1394). نشانه در آستانه (جستارهایی در نشانه­شناسی)، تهران، فرهنگ نشر نو.

هارلند، ریچارد (1380). ابرساختگرایی، ترجمۀ فرزان سجودی، تهران، حوزۀ هنری.

هاشمی، سید سعید (1392). وام دماغ، تهران، چرخ و فلک.

Bain,C., E.,& Jerome, B.,& Paul, J,.H,.1991. the Norton Introduction toliterature, New York: W.W.Norton and Co.,Inc.

Barthes, Roland.1982. Camera Lucida: Reflections on Photography. Trans, Richard.Howard. New York: Hill and Wang.

Batt, Tanya robyn.2003. The Faeries Gift. Illus: Nicoletta Ceccoli. New York: Barefoot Books.

Bertens,Hans. 2007. Literary Theory: The Basics. London: Taylor& Francis.

Bokaei, Hossein. 2014. Mosabegheh Dot Com. Tehran: Kanoon Parvaresh Fekri. [In Persian].

Borges, Jorge luis. 1962. The Garden of Forking Paths: in ficciones. Trans: Anthony Kerrigan. "Library of  Babel". New York:Bantam.

Critchley, Simon. 1998. Hegel after Derrida. Stuart Barnett (ed). "A Commentary Upon Derrida's Reading of Hegel in Glas". London: Routledge.

Culler, Jonathan. 1997. Literary Theory: A Very Short Introduction.New York: Oxford University.

Derrida, Jaques.1973.Speech and Phenomena and Other Essays on Husserl's Theory of Signs. trans, David Allison. Evanston: Northwestern University Press.

Eagleton,Terry.1996. Literary Theory an Introduction. Ed:2nd. New Jersey: Blackwell.

Harland, Richard. 2001. Beyond Superstructuralism. Trans: Farzan Sojoodi. Tehran: soore mehr. [In Persian].

Hashemi, saeid. 2013. Loan for Nose. Tehran: Charkh o falak.[In Persian].

Kafka, Frants. 2001. The Trial. Translator: Edwin Muir& Max Brod. London:Vintage Classics.

Lewis, C.S. 1998. The Last Battle. London: The Bodley Head.

Marcus, Clare Cooper.1999. Classic Readings in Achtitecture. Jay M, Stein &Kent F, Spreckelmeyer, (eds). "The House as Symble of the Self". Boston, WCB: McGraw-Hill. Pp: 299-321.

Mojaveri,M. Allahyari,M. Shairi,H. 2017. "Analysis of the Indicative Roles of the Individual Identity  of Illustrator-authors In Postmodern Picturebooks (Graphic Novel)".Children's Literature Studies. Shiraz: Shiraz University. 8(1). Pp:153-175. [In Persian].

Nikolajeva, M.aria 2002. Growing up: The dilemma of children’s literature. In D. Sell Roger (ed.), Children’s literature as communication. pp:111-136. Philadelphia:John Benjamins.

 Nojoumian, Amir Ali. 2015. Sign in Treshold. Tehran: Farhange Nashre Nov. [In Persian]

Pajoohanfar, Marzieh. 2018. Genie-teapot. Tehran: Khatkhati [In Persian].

Pynchon, Thomas. The Crying of Lot 49. I. New York: Bantam.

Rajabi, Mehdi. 2014. Genie in a can. Tehran: Ofogh. [In Persian].

Zizek, Slavoj. 2016. How to Read Lacan. Translator: Fattah mohammadi. Zanjan: Hezareh Sevom [In Persian].