بررسی نحوی ـ معنایی چند حرف اضافۀ سادۀ زبان کردی (گویش سورانی) بر پایۀ نحو ذره‌بنیاد

مرادی, ابراهیم; آهنگر, عباسعلی; کریمی دوستان, غلامحسین

doi:10.22059/jolr.2019.72005

بررسی نحوی ـ معنایی چند حرف اضافۀ سادۀ زبان کردی (گویش سورانی) بر پایۀ نحو ذره‌بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ابراهیم مرادی ¹

عباسعلی آهنگر ²

غلامحسین کریمی دوستان ³

¹ دانشجوی گروه زبان‌شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان.

² دانشیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

³ استاد گروه زبان‌شناسی دانشگاه تهران

10.22059/jolr.2019.72005

چکیده

در نظریۀ نحو ذرهبنیاد، گرههای پایانی، حاوی مؤلفه‌های نحوی- معنایی و کوچک‌تر از تکواژ هستند. بیشتر تکواژها در چندین گره پایانی پخش میشوند؛ بنابراین، تکواژها در درختچهها بازتاب مییابند و نه در یک گره پایانی. هر گره پایانی حاوی یک مؤلفۀ خاص است. این مؤلفه‌ها در یک سلسله‌مراتب جهانی به نام توالی نقشها چیده میشوند و از اصلِ یک ویژگیِ واژنحوی-یک مؤلّفه-یک هسته پیروی میکنند. در این نظریه مانند رویکرد کارتوگرافیک، جهانیبودن ساختهای نحوی و چینش ثابت شاخص ـ هسته ـ مـتمم پذیرفته میشود. همچنین، واژگان حاوی درختچههایی است که اطلاعات مفهومی و واجی را در خود دارد. در این راستا، در این نظریه،کوچک‌ترین صورت یک مدخل واژگانی چنین است: ـ اطلاعات واجی، درخت نحوی، اطلاعات مفهومی ـ. به علاوه، بازنمون عملیاتی است که درختهای ساختهشده از رهـگذر نحـو را با درختچههای ذخیرهشده در درون مدخلهای واژگانی پیوند میدهد. این نوشتار سـاختار نحوی ـ معنایی چـند حرفاضافۀ سادۀ زبان کردی (سورانی) را به شیوۀ تحلیلی بر پایۀ نحو ذرهبنیاد میکاود. از آنجا که پیچیدگی ساختواژی نشان‌دهندۀ پیچیدگی نحوی است و در شـماری از زبانها رابـطۀ بین تکـواژها و هستههای نحوی/مؤلفه‌های معنایی نمایندۀ آنها یک رابطۀ یک به یک است، در ساخت نحوی زیرین همۀ زبانها باید این رابطه وجود داشته باشد. بررسی دادههای پژوهش حاضر طبق اصل بازتاب بیکر و اصل یکنواختی چامسکی نشان میدهد که اگرچه حروف اضافۀ سادۀ زبان کردی همگی یکتکواژی هستند، همگی، به‌جز حروف اضافۀ l{ (در، مکاننما) که یک مؤلفه دارد(مکان)، بیش از یک مؤلفۀ معنایی دارند، یعنی، بین مؤلفههای معنایی/هستههای نحوی و ساختواژۀ آنها رابطۀ یک به یک وجود ندارد. حرف‌اضافۀ bO: (به، مقصدنما) دو مؤلفۀ مکان و مقصد، حرف‌اضافۀ l{ (از، مبدأنما) سه مؤلفۀ مکان، مبدأ و مقصد، حرف‌اضافۀ b{r{w(به سوی) مؤلفه‌های مکان، مقصد و اندازه و حرف‌اضافۀ ta (تا) سه مؤلفۀ مکان، مقصد و بست دارد. حرف‌اضافه w{/b{ (به، با) در حالت ابزاری دارای مؤلفههای ابزار، بهای، اضافه، مفعولی و فاعلی و در حالت بهای دربردارندۀ مؤلفههای بهای، اضافه، مفعولی و فاعلی است. بعلاوه، پژوهش کنونی شیوۀ چینش مؤلفه‌های این حروفاضافه و دلایل همانندی l{ و w{ را نیز به دست میدهد.

کلیدواژه‌ها

نحو ذره بنیاد

حرف اضافه (مکان نما/حرکت نما)

مؤلفۀ نحوی- معنایی

زبان کردی

عنوان مقاله English

Syntactico-Semantic Study of Some Kurdish (Sorani Dialect) True Prepositions Based on Nanosyntax

نویسندگان English

Ebrahim Moradi ¹

Abbas Ali Ahangar ²

Gholamhosain Karimi doustan ³

¹ Ph.D. Candidate, Linguistics Department, University of Sistan and Baluchestan

² Associate Professor, Linguistics Department, University of Sistan and Baluchestan

³ Professor Linguistics Department, University of Tehran

چکیده English

In Nanosyntax theory, terminal nodes contain syntactico-semantic features which are smaller than morphemes. Most of the morphemes are spread over several terminal nodes. Therefore, morphemes project on subtrees rather than the terminal nodes. Each terminal node comprises one specific feature. The features are arranged in a universal hierarchy namely functional sequence and follow the principle one morphosyntactic property-one feature-one head. In this theory, following cartographic approach, the universality of underlying syntactic structures and the fixed order Determiner-Head-Complement are adopted. Also, the lexicon encompasses subtrees which contain conceptual and phonological information. In this regard, a lexical entry will be minimally of the form: . In addition, Spell-out is an operation through which the derived syntactic trees are linked with saved subtrees in the lexical entries in lexicon. This article analytically studies the syntax and semantics of some Kurdish simple prepositions based on nanosyntax. As morphological complexity mirrors the syntactic complexity and in some languages the relationship between the morphemes and the syntactic head/semantic features representing them is one to one, this relationship should be induced in the underlying syntactic structure of all languages. Studying the present research data according to Baker’s mirror principle and Chomsky’s uniformity principle shows that though simple prepositions in Kurdish are monomorphic, all of them, except for the preposition l{ (at) with one feature (Place), include more than one feature, that is, there is no one to one relation between their syntactic head/semantic features and their morphology. The preposition bO: (to) contains Place and Goal, the preposition l{ (from) contains Place, Goal and Source, the preposition b{r{w (towards) includes Place, Goal and Scale and the preposition ta (till) is made up of Place, Goal and Bound features. The preposition w{/b{ (by, to) as an instrumental preposition contains instrument, dative, genitive, accusative and nominative features and when denoting dative, it includes dative, genitive, accusative and nominative features. The present study also presents the feature arrangements of these prepositions and the reasons of syncretism in l{ and w{, as well.

کلیدواژه‌ها English

"Nanosyntax"

"Preposition (Locative/Path)"

"Syntactico-semantic feature"

"Kurdish language

خرمدل، مصطفی (1347). صرف دستور زبان کردی سورانی، مهاباد، انتشارات موفقی.

کریمیدوستان، غلامحسین (1380). کردی ایلامی، بررسی گویش بدره، سنندج، انتشارات دانشگاه کردستان.

مرادی، ابراهیم، عباسعلی آهنگر و غلامحسین کریمیدوستان (1395). حرکت اجزای پیرا اضافه‌ها در زبان کردی (گویش سورانی) بر پایۀ نحو ذرهبنیاد، پژوهشهای زبانی، سال 7، شمارۀ 2، ص96-77.

مرادی، ابراهیم، عباسعلی آهنگر و غلامحسین کریمیدوستان (1397). بررسی نحوی- مـعنایی پیرا اضافه‌های زبان کردی (گویش سورانی) بر پایۀ نحو ذرهبنیاد، زبانپژوهی، سال دهم، شمارۀ 26، ص 138-107.

ئةمین، ن. ع. (1960). ریَزمانی کوردی، سلیَمانی، ضاثخانةی کامةران.

نةبةز، ج. (1976)، زمانی یةکطرتووی کوردی، بامبیَرط، نووکسة (NUKSE).

Ayano,S. 2001. The layered internal structure and the external syntax of PP. Durham theses. Durham University. Available at Durham E-Theses Online: http://etheses.dur.ac.uk/4950./

Baker, M. 1985. The Mirror Principle and morphosyntactic explanation. Linguistic Inquiry 163: 373-415.

Caha, P. 2009. The Nanosyntax of Case. Ph.D. thesis. University of Tromsø.

Chomsky, N. 2001. Derivation by phase. In Ken Hale: A life in Language, edited by Miccael Kenstowicz, pp. 1-52. MIT Press, Cambridge, Massachusetts.

Cinque, G. 2005. Deriving Greenberg’s Universal 20 and its exceptions. Linguistic Inquiry. 363. 315–332.

Cinque, G. andRizzi, L. 2008. The cartography of syntactic structures.In STiL (Studies in Linguistics). CISCL workingpapers on language and cognition. edited by Vincenzo Moscati. (vol.2, pp 43–59). University ofSiena, Siena.

Corver, N. & Riemsdijk H. 2001. Semi-lexical categories: the function of content words and the content of function words/ ed. By Norbert Covert and Henk van Riemsdijk. Berlin, NewYork: Mouton de Gruter

Fábregas, A. 2007. The Exhaustive Lexicalization Principle. In Tromsø Working Papers On language and Linguistics: Nordlyd 34.2, Special issue on Space, Motion, and Result, edited by Monika Bašić, Marina Pantcheva, Minjeong Son, and Peter Svenonius, pp 165-199. University of Tromsø, Tromsø. CASTL, Tromsø. Available at htt: // www. ub. uit. No / baser / nordlyd /.

Jackendoff, R. 1996. The architecture of the linguistic-spatial interface. In language and space, edited by Paul Bloom, Mary A. Peterson, Lynn Nadel and Merrill F. Garrett, pp. 1-30. MIT Press, Cambridge, Ma.

Karimi Doostan, Gh. 2001. Ilami Kurdish, study of Badreh dialect [kordi-e Ilami, barrasi-e gooyesh-e badreh] [Farsi]. Sanandaj: Kurdistan University Publications. [In Persian].

Kayne, R. S. 1994. The Antisymmetry of Syntax. MIT Press, Cambridge, Massachusetts.

Khorramdel, M. 1968. Morphology of Sorani dialect of Kurdish language [sarf-e dastoor zaban-e kordi-e sorani][Farsi]. Mahabad: Movaffaghi Publications. [In Persian].

Morady, E., Ahangar, A. & Karimi Doostan, Gh. 2016. The Nanosyntax of Element Movement in Circumpositions of Kurdish (Sorani Dialect) [harakt-e ajza-ye pira ezafeh-ha dar zaban-e kordi (gooyesh-e sorani) bar payeh-ye nahv-e zarreh bonyad] [Farsi]. Journal of language Researches [pazhooheshha-ye zabani]. Volume 7, Issue 2, Winter and Spring 2017, Page 77-96. [In Persian].

Morady, E., Ahangar, A. & Karimi Doostan, Gh. 2018. A Syntactico-semantic Study of Kurdish (Sorani dialect) Circumpositions Based on Nanosyntax [barrasi-ye nahvi-ma’naee-ye pira ezafeh-ha-ye zaban-e kordi (gooyesh-e sorani) bar payeh-ye nahv-e zarreh bonyad)]. Journal of language research (Zabanpazhuhi).Volume 10, Issue 26, Spring 2018, Page 107-138. [In Persian].

Nabaz, J. 1976. Kurdish Unified language [zemani yakgertooy kurdi] [Kurdish]. Bamberg: NUKSE. [In Persian].

Pantcheva, M. 2011. Decomposing Path: The Nanosyntax of Directional Expressions. Ph.D dissertation. University of Tromsø.

Saeed, S. T. 2016. Events and Space: Motion VPs and Spatial PPs. Newcastle: Cambridge Scholars Publishing.

Starke, M. 2009. A short primer to a new approach to language. In Nordlyd 36.1: Special issue on Nanosyntax, edited by Peter Svenonius, Gillian Ramchand, Michal Starke, and Knut Tarald Taralsen, pp. 1-6. University of Tromsø, Tromsø. Available at www. ub. uit. No / munin / nordlyd/.

Starke, M. 2011. Towards elegant parameters: Language variation reduces to the size of lexically stored trees. Transcript from a talk at Barcelona workshop on Linguistic Variation in the Minimalist Framework. Available at http://ling.auf.net/lingBuzz/001183.

Svenonius, P. 2004. “Adpositions, particles and the arguments they introduce”. Ms. University of Tromsø; in a volume on Argument Structure (John Benjamins); available at http: / /ling. auf. Net / lingBuzz/ 000042.

Svenonius, P. 2006. The emergence of Axial Parts. Nordlyd Tromso University Working Papers in Language and Linguistics, 33(1). 49-77.

Svenonius, P. 2010. Spatial prepositions in English. In The Cartography of Syntactic Structure, vol. 6, edited by Guglielmo Cinque and Luigi Rizzi, pp.127–160.Oxford University Press, Oxford. Prepublication draft available athttp://ling.auf.net/lingBuzz/00000.