انتخاب راهبردهای کنش گفتاری تقاضا در زبان کردی بر اساس دو عامل اجتماعی جنسیت و قدرت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زبان‌شناسی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار

2 استادیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار

چکیده

پژوهش حاضر که در حوزۀ کاربردشناسی و جامعه‌شناسی زبان انجام‌شده، به بررسی و تحلیل نوع و تعداد راهبردهای بیان تقاضا در زبان کردی-گویش مُکری- با در نظر گرفتن تأثیر یا عدم تأثیر عوامل اجتماعی نظیر جنسیت کاربر زبانی و سطح قدرت مخاطب می‌پردازد. بدین منظور، جهت گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامۀ آزمون تکمیل گفتمان حاوی 12 موقعیت میان 130 نفر از گویشوران کردزبان (زن و مرد به تعداد مساوی با محدودۀ سنی بین 25 تا 35 سال و حداقل سطح سواد کارشناسی) بومی شهرستان مهاباد واقع در جنوب استان آذربایجان غربی توزیع گردید. علاوه بر پرسش‌نامه از روش مشاهدۀ مستقیم (حدوداً 7 ساعت ضبط مکالمۀ روزمره‌ در موقعیت‌های مختلف اما کاملاً طبیعی و غیر تصادفی) استفاده شد تا بتوان داده‌هایی معتبر به لحاظ آماری جمع‌آوری نمود. الگوی درک کنش‌های گفتاری بین فرهنگی بلوم-کولکا، هاوس و کاسپر (1989) به عنوان چارچوب نظری اصلی پژوهش مورد استفاده قرار گرفت. در کنار این الگو، از راهبردهای ادب براون و لوینسون (1987) نیز به عنوان ابزاری کمکی بهره گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که تفاوت بین زن و مرد در انتخاب نوع راهبردهای بیان تقاضا معنادار است و سطح قدرت مخاطب بر روی انتخاب راهبردها تأثیر معنادار می‌گذاشته و نیز انتخاب راهبردها در هر دو جنس فارغ از تفاوت آنها در سطح قدرت نیست. در رابطه با راهکارهای حمایتی از «وجهۀ مثبت و منفی» در نظریه ادب زبانی براون و لوینسون (1987) باید گفت که نتایج این پژوهش در زمینۀ تمایل به ارتباط و تعامل افراد با یکدیگر به‌عنوان اعضای یک گروه واحد با مفهوم وجهۀ مثبت سازگار است. همچنین، یافته‌های این پژوهش متضمن این نکته است که زبان‌شناسان در مقام برنامه‌ریزان آموزشی، می‌بایست به تبیین تفاوت‌های جامعه‌شناختی زبان در امر تدریس زبان کردی به غیر کردزبانان بپردازند تا از مشکلات و نقایص احتمالی در ارتباطات و تعاملات فردی این زبان‌آموزان با افراد کردزبان کاسته شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Selection of the Request Speech Act Strategies in Kurdish Regarding two Social Factors: Gender and Power

نویسندگان [English]

  • Chiya Sheykhmohammadi 1
  • Nahid Yarahmadzehi 2
  • Amir Mohamadian 2
1 M.A. Student, Department of Linguistics, Chabahar Maritime University
2 Assistant Professor, Department of Linguistics, Chabahar Maritime University
چکیده [English]

This research, conducted in the field of pragmatics and sociolinguistics, aims at the describing and analyzing the type and number of request strategies in Kurdish, Mokri dialect, regarding the effectiveness or non-effectiveness of social factors as the gender of user and the power of addressee. To this end, for data collection, a revised version of Discourse Completion Test (DCT) including 12 situations was distributed among 130 (65 males and 65 females) Mokri Kurdish speakers in Mahabad city located in the southern of West Azabayejan province. They were in the age range of 25 to 35, holding at least a bachelor degree. Besides the questionaire, direct observation consisting of 7 hours of everyday normal conversations in various situations and different contexts was employed to collect more natural and reliable data. As the main theoretical framework for the present study, Cross-Cultural Speech Act Realization Project (CCSARP) coding scheme used by Blum-Kulka, House and Kasper (1989) was employed and Brown and Levinson’s (1987) politeness theory was used as the peripheral framework. Results of the research showed a significant difference across genders in selection of the type of request strategis and the power of addressee had a significant effect on choosing the strategies. It was also shown that power and gender had an interactive effect on the selection of these strategies. According to supporting strategies of the "negative and positive faces" in Brown and Levinson’s (1987) theory, it was found that Kurdish people as the members of one cooperative group mostly employed positive face saving acts in their communications and interactions. The research findings indicate that it is about time for linguists as educational planners to consider these sociolinguistic differences in teaching Kurdish language to non-Kurdish people in order to prevent any probable mishaps in their communications and interactions with Kurdish speakers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pragmatics
  • Sociolinguistics
  • Discourse Completion Test (DCT)
  • Request Speech Act
  • Politeness
  • gender
  • power

الستی، صدیقه (1391). رابطۀ تحصیلات، سن و جنسیت با شیوۀ بیان تقاضا و پاسخ به آن در زبان فارسی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، تهران، گروۀ زبان‌شناسی دانشگاه پیام نور.

خدایی مقدم، معصومه، الیاسی، محمود و شریفی، شهلا (1396). توصیف و تحلیل چند واژۀ مؤدبانه و کارکرد آنها در زبان فارسی در چارچوب نظریۀ براون و لوینسون، فصلنامه علمی-پژوهشی زبان‌پژوهی دانشگاه الزهرا (س)، سال نهم، شمارۀ بیست و دوم، 25-53.

زینلی، صدیقه (1390). بررسی تأثیر قدرت و جنسیت مخاطب بر نوع و تعداد راهبردهای عذرخواهی و رد کردن بکار برده شده توسط دانشجویان سراوانی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، زاهدان، گروه زبان‌شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان.

عامل موسوی، بهنار (1368). گفتار مؤدبانه و جنسیت در فارسی تهران، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، تهران، گروۀ زبان‌شناسی دانشگاه تهران.

غیاثیان، مریم سادات، اسلامی راسخ، زهره، وکیلی فرد، امیررضا و صداقت، مریم (1392). راهبردهای بیان تقاضا: مقایسۀ فارسی آموزان خارجی با فارسی‌زبانان، پژوهش‌نامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان (علمی-پژوهشی)، سال دوم، شمارۀ دوم، 3-30.

هدایت، ندا (1384). تأثیر جنسیت بر نحوۀ بیان تقاضا: پژوهشی در حوزۀ جامعه‌شناسی زبان، دوفصلنامه پژوهش‌ زبان و ادب فارسی، شمارۀ چهارم، 17-40.

Alasti, S. 1391. The relation of education, gender & age with request and request response in Persian, M. A. Thesis, Tehran, Department of General Linguistics, Payame Noor University[In Persian].

Amel Mousavi, B.1368. Politeness Speech and Gender in Farsi of Tehran, M. A. Thesis, Tehran, Department of General Linguistics, University of Tehran. [In Persian].

Austin, J. L. 1962. How to do things with words, Oxford, Oxford University Press

Blum-Kulka, S., and Olshtain, E. 1984. Requests and apologies: A cross-cultural study of speech act realization patterns (CCSARP), Applied Linguistics, 5(3): 196-213

Blum-Kulka, S., House, J., and Kasper, G. 1989. Cross-cultural Pragmatics: Requests and Apologies, Norwood, NJ, Alblex Publishing Corporation

Brown, G., and Yule, G. 1983. Discourse Analysis, Cambridge, Cambridge University Press

Crystal, D. 1985. A Dictionary of Linguistics and Phonetics, Oxford, Blackwell.

Cutting, J. 2008. Pragmatics and Discourse, London and New York, Rutledge.

Dong, X. 2009. Requests in Academic Setting in English, Russian, and Chinese, Doctoral dissertation, university of Ohio: USA

Ervin‐Tripp, S. 1964. An Analysis of the Interaction of Language, Topic, and Listener, American Anthropologist, 66(6): 86-102

Eslami rasekh, Z. 1993. A Cross-Cultural Comparison of Requestive Speech Act Realization Patterns in Persian and American English, Pragmatic and Language Learning, 4: 85-103

Ghiasian M. S., & Eslami, R., & Zohreh, V., & Amirreza, and Sedaghat, E. 1392. Requesting Strategies: A Comparative Study among Persian Speakers and Foreign Persian Learners, Journal of Persian Language Teaching to Non-Persian, 2(2), 3-30. [In Persian].

Hedayt, N. 1384. The effect of gender on request: a research on sociolinguistics, Research in Persian Language and Literature, 4, 17-40. [In Persian].

Khodaei, M & Massoumeh, E., Mahmoud, and Sharifi, Shahla.1396.. Describing and analysing of some polite words in Persian based on Brown and Levinson’s politeness theory, Alzahra University Quarterly Journal of Language Research (Zabanpazhuhi), 9(22), 25-53. [In Persian].

Levinson, S. C. 1983. Pragmatics, Cambridge, Cambridge University Press

Searle, J. R. 1975. Indirect Speech Acts, Syntax and Semantics, 3: 59-82

Sills, D. L. 1991. International encyclopedia of the social sciences, 19: 250-252

Uso-Juan, E., and Martinez Flor, A. 2008. Teaching learners to appropriately mitigate requests, ELT Journal, 62(4): 349-357

Vivien, B. 2004. Gender and Psychology, London, Routledge

Watts, R. J. 2003. Politeness, Cambridge, Cambridge University Press

Yule, G. 1996. Pragmatics, Oxford, Oxford University Press

ــــــــــــــــ. 1996. The study of language, Cambridge, Cambridge University Press

Zeynali, S.1390. The Study of the Effect of Addressee's Power and Gender on the Type and Number of Apology and Refusal Strategies Employed by Sarawani University Students, M. A. Thesis, Zahedan, Department of General Linguistics, University of Sistan and Baluchestan. [In Persian].