پژوهشهای زبانی

پژوهشهای زبانی

مقایسۀ چگونگی جایگزینی همخوان‌های دندانی‌ در (وام)­واژه­های انگلیسی و عربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
بشیر جم
گروه زبان انگلیسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
10.22059/jolr.2024.378926.666889
چکیده
 
تبدیل یک واجِ زبان مبدأ به نزدیک‌ترین آوای موجود در زبان مقصد یا زبان وام‌گیرنده «جایگزینی واج» نامیده می‌شود. زبان‌های انگلیسی و  عربی به طور مشترک دارای همخوان‌های دندانی /D/و /T/ هستند که زبان فارسی فاقد آنهاست. هدف این پژوهش توصیفی- تحلیلی که در چارچوب نظریۀ بهینگی (پرینس و اسمولنسکی، 1993 /2004) انجام شده، مقایسه و تبیین چگونگی جایگزینی این دو همخوان‌ دندانی در (وام) واژه‌های انگلیسی و عربی است. یافته‌های پژوهش پیشِ رو نشان می‌دهد که جایگزینی این دو همخوان‌ در (وام) واژه‌های انگلیسی به جایگاه آنها در هجا بستگی داد؛ همخوان‌های دندانی/D/ و /T/ در آغازِ (وام‌) واژه‌های انگلیسی به ترتیب به همخوان‌های دندانی- لثوی [dÏ] و [tÏ] تبدیل می‌شوند. زیرا به لحاظ جایگاه تولید دندانی، این دو همخوان دندانی- لثوی نزدیک‌ترین همخوان‌ها به همخوان‌های دندانی/D/ و /T/  هستند. ولی همخوان /T/ در پایانه هجای (وام‌) واژه‌های انگلیسی به صورت همخوان سایشی لثوی [s]تلفظ می‌شود. زیرا محدودیتِ کم‌کوشی LAZY مانع تبدیل همخوان /T/ به همخوان­[tÏ]  در پایانه هجا می‌شود. تولید هر آوایی مستلزم صرف مقدار مشخصی انرژی است. این محدودیت نشان‌داری، آوایی را که تولید آن نیاز به انرژی بیشتری داشته باشد جریمه می‌کند؛ اما چگونگی جایگزینی همخوان‌های دندانی /D/و /T/ در وام‌واژه‌های عربی به شیوه تلفظ نویسه‌های >ذ< و >ث< در زبان فارسی بستگی دارد. بنا بر این، با یک تحلیل صرفاً واج‌شناختی نمی‌توان این مسئله را تبیین کرد. پس به تحلیلی نیاز است که دربرگیرنده نویسه‌ها نیز باشد.  به سخنی فنی‌تر، به محدودیتی نیاز است که به اطلاعات نویسه‌ای دسترسی داشته باشد. واج‌شناسان نظریه بهینگی که پیشتر به این نیاز در تحلیل زبان‌های دیگر پی برده بودند محدودیت‌های نویسه‌ای را به عنوان گونه سوم محدودیت‌ها (افزون بر محدودیت‌های پایایی و نشان‌داری) پیشنهاد داده‌اند. بر این پایه، تحلیل تلفظ دو نویسه‌>ذ< و >ث< با بهره‌گیری از محدودیت‌های نویسه‌ای انجام شد. این محدودیت‌ها ایجاب می‌کنند که  دو نویسه‌ >ذ< و >ث< در زبان فارسی همیشه به ترتیب باید به صورت [z] و [s] تلفظ بشوند.
کلیدواژه‌ها
جایگزینی واج
تلفظ وام‌واژه‌های عربی
تلفظ (وام)‌واژه‌های انگلیسی
همخوان‌های دندانی
 محدودیت‌های نویسه‌ای
نظریۀ بهینگی
موضوعات

عنوان مقاله English

Substitution of Dental Consonants in English and Arabic (Loan) Words by Persian Speakers: A Comparative Study  

نویسنده English

Bashir Jam
Department of English, Shahrekord University, Shahrekord, Iran.
چکیده English

 
Sound substitution is a process whereby a phoneme in a loanword is replaced by its closest phone in the borrowing language. English and Arabic share dental consonants /D/ and /T/ which are absent in Persian. This comparative study aimed at explaining how these consonants are substituted by Persian speakers within the framework of optimality theory (Prince and Smolensky, 1993/2004). The findings of this research indicate that their substitution in English (loan) words depends on their position in the syllable; the dental consonants /D/ and /T/ are replaced by the dento-alveolar consonants [dÏ] and [tÏ] respectively in the syllable onset of (loan)words because they are the closest consonants to dentals. However, /T/ changes to [s] in the coda position since the markedness constraint ‘LAZY’ which favors sounds produced with less energy prohibits the substitution of /T/ by the more effortful stop consonant [tÏ] in this syllable position. With regard to Arabic (loan)words, the substitution of the dental consonants /D/ and /T/ (which are represented by the graphemes  <ذ>  and <ث> respectively in Arabic orthography) depends on how these graphemes are pronounce in Persian. Therefore, this process cannot be explained using an analysis that is solely phonological. So, there is a need for an analysis which incorporates graphemes as well. Technically speaking, a constraint which has access to graphematical information is needed. Some optimality theory phonologists who came up with this need while working on other languages have already proposed orthographic constraints as the third type in addition to faithfulness and markedness constraints. Accordingly, the pronunciation of the graphemes <ذ> and <ث> in words adapted from Arabic by Persian was analysed using orthographic constraints which require these graphemes to be always pronunced [z] and [s] respectively. This comparative study presents arguments in favor of different constraint rankings which cause the occurances of these processes

کلیدواژه‌ها English

sound substitution
pronunciation of English (loan) words
pronunciation of Arabic loanwords
dental consonants
orthographic constraints
optimality theory

 
 
جم، بشیر (1388). نظریة بهینگی و کاربرد آن در تبیین فرایندهای واجی زبان فارسی، رسالۀ دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس.
جم، بشیر (1394). فرهنگ توصیفی فرایندهای واجی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
جم، بشیر و رزمدیده، پریا (1397). بررسی تطبیقی جایگزینی واج‌های ملازیِ وام‌واژهای عربی در فارسی معیار و گویش رودباری (کرمان) در چارچوب نظریة بهینگی، زبان‌پژوهی، دورة10، شمارة 26، بهار، صص 66- 45.
رزم­دیده، پریا و ناصری، زهره سادات (1398). «خطاهای تلفظی برخی همخوان­ها در زبان­ آموزان ایرانیِ زبان انگلیسی: رویکرد بهینگی» مطالعات زبان و ترجمه، دورۀ52، شماره 4، زمستان. صص 160- 133.
صرامی، ولی‌اله (1401). تحلیل بومی‌سازی آوایی ‌واژه­های­ انگلیسی در زبان فارسی بر اساس نظریه بهینگی، رسالۀ دکتری زبان شناسی، دانشگاه اصفهان. کامبوزیا، عالیه ک. ز.  (1385). واج‌شناسی: رویکردهای قاعده بنیاد، تهران، سمت.
کامبوزیا، عالیه ک. ز؛ و  هاشمی، افتخار سادات (1394). «انطباق واجی واکه‌های وام‌واژه‌های زبان عربی در فارسی؛ رویکرد بهینگی»، جستارهای زبانی، دوره 6، ش7، پیاپی 28، صص257- 229.
 Akidah, M. A. 2013. Phonological and semantic change in language borrowing:The case of Arabic words borrowed into Kiswahili. International Journal of Education and Research,1(4), 1-20.
Baroni, A. 2013. Eye dialect and casual speech spelling: orthographic variation in OT, Writing Systems Research 5.1, 24-53.
Baroni, A. 2016. Constraint interaction and writing systems typology Dossiers d’HEL, SHESL, Écriture(s) et représentations du langage et des langues, 9, pp.290-303.
Campbell, L. 1998. Historical Linguistics: an Introduction, Edinburgh: Edinburgh University Press.
Davis, S. & Kang, H. (2006).'English loanwords and the word-final [t] problem in Korean. Language Research. 42 (2): 31-70.
Dong, X. 2012. What Borrowing Buys Us: A Study of Chinese Loanword Phonology. PhD dissertation, Universiteit Utrecht.
Hall, T. 2004. Assibilation in Modern German. Lingua 114, 1035–1062. Hamann, Silke & Ilaria E. Colombo. 2017. A formal account of the interaction of orthography and perception: English intervocalic consonants borrowed into Italian. Natural Language and Linguistic Theory 35:683–714.
 Holden, K. T. 1972. Loanwords and phonological systems. The University of Texas at Austin, Doctoral dissertation.
Jam, B. 2009. Optimality Theory and Its Application in Explaining Phonological Processes of Persian. Unpublished doctoral dissertation.Tehran: Tarbiat Modarres University. [In Persian].
 Jam, B. 2016. A Dictionary of Phonological Processes. Tehran: Iran University Press. [In Persian].
 Jam, B. 2020. Vowel harmony in Persian. Lingua. Volume 246, pp.1-25.
  Jam, B. & razmdideh P. (2018). “A comparative study of Arabic velar phonemes substitution in standard Persian an Rudbari (kerman) dialect within optimality theory”. Journal of Zaban Pajuhi, 10 (26). Spring ed. Pp. 45- 66. [In Persian]. Kambouzia, A. K. Z. (2006). Phonology: Rule-based Approaches,Tehran, Samt Press. [In Persian].
Kambouzia, A. K. Z. & Hashemi, E. (2015). Phonological Adaptation of Vowels of Arabic loanwords in Persian: An Optimality Theoretic account. Language Related Research [Jostârhây-e Zabaâni], 6(7), 229-257. [In Persian].
Kirchner, R. 2001. An Effort Based Approach to Consonant Lenition. New York. Routledge. 
Miao, R. 2005.Loanword adaptation in Mandarin Chinese: Perceptual, phonological and sociolinguistic factors. Doctoral dissertation. Department of Linguistics, Stony Brook University.
Ozaki, S. 2014.Notes on English loanwords in Japanese: major sound transformations. Kiyo 15, Nagayo Bunri University, 29-40.
Prince, A., & Smolensky, P. 1993/2004.Optimality theory: constraint interaction in generative grammar. Rutgers University & University of Colorado at Boulder, Published 2004, Oxford: Blackwell.
Razmdideh, p. & Naseri, Z. S. 2019. “pronunciation errors of certain English consonants by Iranian pupils learning English. An Optimality Theory approach”. Journal of motaaleat Zaban va Tarjomeh. 52 (4).   Winter ed. Pp 133- 160. [In Persian].
Sarrami, V. 2022. An Optimality-Theoretic Analysis of English words Nativization in Persian. Unpublished doctoral dissertation. Isfahan: Isfahan University. [In Persian].
Satoer, D. 2009. Having FAITH in reading and spelling. An Optimality Theoretic study of Dutch children with poor reading skills. Master thesis. Utrecht University.
Song, H. J. & Wiese, R. 2010. Resistance to complexity interacting with visual shape–German and Korean orthography, Writing Systems Research 2.2, 87-103.
 Wiese, R. 2004. How to optimize orthography. Written Language &  Literacy, 7(2),  305–331.

  • تاریخ دریافت 14 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 09 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 20 آبان 1403