انتظارات گفتمانی و پردازش خوانداری بندهای موصولی فاعلی و مفعولی در زبان فارسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشیار زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

پژوهش‌های متعدد در زبان‌های مختلف نشان داده‌اند که در حالت کلی پردازش بندهای موصولی فاعلی آسان‌تر و سریع‌تر از پردازش بندهای موصولی مفعولی است. با‌این‌همه، انتظارات گفتمانی‌ای وجود دارند که خاص بندهای موصولی مفعولی هستند و بر پردازش این بندها تأثیر می‌گذارند. طبق ادعای فاکس و تامسون (1990)، بندهای موصولی مفعولی با کارکرد زمینه‌سازی گفتمان ارتباط دارند، درحالی‌که بندهای موصولی فاعلی با کارکردهای دیگری نظیر معرفی اطلاعات نو درباره گروه‌های اسمی توصیف‌شده مرتبط هستند؛ بنابراین، دشواری پردازش بندهای موصولی مفعولی می‌تواند ناشی از غیرمنتظره ‌بودن مواجهه با اطلاع نو و به‌طور خاص‌تر، عدم ارجاع گروۀ اسمی درونی به مبتدای گفتمان باشد. بر این‌ اساس، چنانچه بندهای موصولی فاعلی خارج از بافت گفتمانی باشند و گروۀ اسمی درونی آنها نیز پیشتر مورد اشاره قرار نگرفته باشد، تفاوتی در سرعت پردازش آنها ایجاد نمی‌شود، اما اگر گروۀ اسمی درونی بندهای موصولی مفعولی مبتدای بافت پیشین باشد، احتمال کاهش سرعت پردازش این بندها نسبت به زمانی که در بافت پیشین به گروۀ اسمی درونی آنها اشاره نشده باشد وجود دارد. هدف اصلی این تحقیق، ارزیابی سرعت و صحت درک بندهای موصولی فاعلی و مفعولی دارای گروۀ اسمی کامل درونی در حضور یک بافت (یک جمله پیش از ساخت‌های موصولی فاعلی و مفعولی) است. پژوهشگران، با استفاده ‌از روش آزمایش برخط خواندن خودگام، سرعت پردازش بخش‌های مختلف جمله‌های موصولی فاعلی و مفعولی را در دو موقعیت بررسی کردند. در موقعیت اول، گروۀ اسمی درونی بندهای موصولی فاعلی و مفعولی در جمله پیشین حضور ندارد (بافت خنثی) و در موقعیت دوم، گروۀ اسمی درونی بندهای موصولی فاعلی و مفعولی، مبتدای جمله پیشین است (بافت مبتدایی). چهل بزرگسال تک‌زبانه فارسی‌زبان در این آزمایش شرکت کردند. داده‌های به‌‌دست‌‌آمده نشان دادند که عوامل گفتمانی به تسهیل فرایند پردازش بندهای موصولی مفعولی کمک می‌کنند و پردازش بندهای موصولی مفعولی پس از بافت مبتدایی، سریع‌تر از پردازش بندهای موصولی فاعلی در بافت مشابه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Discourse Expectations and Reading Processing of Subject and Object Relative Clauses in Persian Language

نویسندگان [English]

  • Shahla Raghibdoust 1
  • Shohre Sadeghi 2
1 Ph.D. Candidate of Linguistics, Allameh Tabataba’i University
2 Associate Professor of Linguistics, Allameh Tabataba’i University
چکیده [English]

Numerous studies in different languages have shown that, in general, subject relative clauses are easier and faster to process than object relative clauses. However, there are discourse expectations that are specific to object relative clauses and influence their processing. According to Fox and Thompson (1990), object relative clauses have a strong association with a discourse grounding function, while subject relative clauses are associated with other functions, such as introducing new information about modified noun phrases. So, the difficulty in processing object relative clauses could be due to the unexpectedness of encountering new information, and more specifically, to the embedded noun phrase not referring back to the topic of conversation. On this basis, if subject relative clauses occur isolated from the discourse context and their embedded noun phrases are not mentioned previously, no difference will be found in their processing speed. By contrast, when the referent of the embedded noun phrase of object relative clauses is the ongoing topic in the preceding context, their processing speed probably would be faster. The main aim of this research is to investigate the comprehension speed and accuracy of full noun phrase subject and object relative clauses in the presence of a context (a sentence before subject and object relative structures). Researchers investigated the processing speed of different regions of subject and object relative clauses in two conditions, using self-paced reading experiment. In the first condition, the embedded noun phrase of the subject and object relative clauses was not mentioned in the preceding sentence (neutral context), and in the second one, the embedded noun phrase of the subject and object relative clauses was the topic of the preceding sentence (topical context). 40 mono lingual, Persian speaking normal adults participated in this research. The findings indicated that discourse factors would help to ease the processing of object relative clauses, and processing object relative clauses preceded by the topical context is faster than subject relative clauses in a similar context.

کلیدواژه‌ها [English]

  • reading processing
  • self-paced reading experiment
  • Persianspeaking adults
  • discourse expectations
  • subject and object relative clauses
  • topic
دبیرمقدم، محمد (1392). رده‌شناسی زبان‌های ایرانی، جلد 2، تهران، سمت.

راسخ‌مهند، محمد (1393). توالی نامتقارن هسته و بند موصولی در زبان فارسی، در مجموعه مقالات همایش نهم زبان‌شناسی، به کوشش محمد دبیرمقدم، 545-552، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

غفاری، مهرداد (1392). بررسی سطوح پیچیدگی بندهای موصولی در کودکان فارسی‌زبان 3 تا 7 ساله، رساله دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران.

ماهوتیان، شهرزاد (1387). دستور زبان فارسی از دیدگاه رده‌شناختی، ترجمۀ مهدی سمائی. تهران، مرکز.

هادی‌پورفرد، احسان (1386). نقش مؤلفه معنایی در پردازش بندهای موصولی مفعولی در زبان فارسی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه تهران.

Aaronson, D., and H. S. Scarborough. 1976. Performance theories for sentence coding: Some quantitative evidence. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 2, 56-70.

Cohen, J. W. 1988. Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Dabir-Moghaddam, M. 2001. Word order typology of Iranian Languages. The Journal of Humanities, 2 (8), 17 -23.

Dabir-Moghaddam, M. 2013. Radešenâsi-ye zabânhâ-ye Irâni, Vol 2, Tehran, Samt. [In Persian]

Forster, K. I., and J. C. Forster. 1999. DMDX [Computer software]. Tucson, AZ: University of Arizona, Department of Psychology.

Fox, B. A., and S. A. Thompson. 1990. A discourse explanation of the grammar of relative clauses in English conversation. Language, 66, 297–316.

Gennari, S. P., and M. C. MacDonald. 2009. Linking production and comprehension processes: The case of relative clauses. Cognition, 111, 1–23.

Ghaffari, M. 2013. Barresi-ye sotuh-e pičidegi-ye bandhâ-ye mosuli dar kudakân-e Fârsi zabân-e 3 tâ 7 sâl-e, PhD thesis in Linguistics, Payame Noor University, Tehran. [In Persian]

Gibson, E. 1998. Linguistic complexity: Locality of syntactic dependencies. Cognition, 68, 1–76.

ـــــــــــــــــ. 2000. The dependency locality theory: A distance-based theory of linguistic complexity. In Y. Miyashita, A. Marantz, and W. O’Neil (eds.), Image, language, brain, 95–126. Cambridge, MA: MIT Press.

Gibson, E., and H. H. Iris Wu. 2011. Processing Chinese relative clauses in context. Language and Cognitive Processes, 28, 125-155.

Gordon, P. C., Hendrick, H. 2005. Relativization, ergativity, and corpus frequency. Linguistic Inquiry, 36, 456–63.

Gordon, P. C., Hendrick, R., and M. Johnson. 2001. Memory interference during language processing. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, & Cognition, 27, 1411- 1423.

Gundel, J., Hedberg, H., and R. Zacharski. 1993. Referring expressions in discourse. Language, 69, 274–307.

Hadipoorfard, E. 2007. Naqš-e moalefe-ye ma’nâ-yi dar pardâzeš-e bandhâ-ye mosuli-ye maf’uli dar zabân-e Fârsi. MA thesis in Teaching English, Tehran University. [In Persian]

Holmes, V. M., and J. K. O’Regan. 1981. Eye fixation patterns during the reading of relative- clause sentences. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 20, 417–430.

Hsu, Ch. N. 2006. Issues in head-final relative clauses in Chinese: derivation, processing and acquisition. Doctoral dissertation, University of Delaware, Newark: United States.

Ishizuka, T. 2005. Processing relative clauses in Japanese. UCLA Working Papers in Linguistics, 13,135-157.

King, J. W., and M. A. Just. 1991. Individual differences in syntactic processing: The role of working memory. Journal of Memory and Language, 30, 580- 602.

Kwon, N., Lee, Y., Gordon, P. C. and R, Kluender. 2010. Cognitive and linguistic factors affecting subject/object asymmetry: an eye-tracking study of prenominal relative clauses in Korean. Language, Vol. 86, No. 3, 1-37.

Lin, C. J. C. 2014. Effect of thematic order on the comprehension of Chinese relative clauses. Lingua, 140, 180-206.

Macwhinney, B., and C. Pleh. 1988. The processing of relative clauses in Hungarian. Cognition, 29, 95-141.

Mahootiyan, Sh. 2008. Dastur-e zabân-e Fârsi az didgâh-e radešenâxti, Translated by Mahdi Samayi, Tehran, Markaz. [In Persian]

Mak, W. M., Vonk, W., and H. Schriefers. 2006. Animacy in processing relative clauses: The hikers that rocks crush. Journal of Memory and Language, 54, 466–490.

ـــــــــــــــــــــــ. 2008. Discourse structure and relative clause processing. Memory & Cognition, 36, 170–181.

Mitchell, D. C., and D. W. Green. 1978. The effects of context and content on immediate processing in reading. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 30(4), 609-636.

O’Grady, W., Lee, M., and M. Choo. 2003. A subject–object asymmetry in the acquisition of relative clauses in Korean as a second language. Studies in Second Language Acquisition, 25, 433–448.

Rahmany, R., Ma'refat, H., and E. Kidd. 2011. Persian Speaking Children’s Acquisition of Relative Clauses. European Journal of Developmental Psychology, 8 (3), 367-388.

Rasekhmahand, M. 2014. Tavâli-ye nâmoteqâren-e haste va band-e mosuli dar zabân-e Fârsi, In M. Dabir-Moghaddam (ed.), Proceedings of the 9th conference of Linguistics, 545-552, Tehran, Allameh Tabataba’i University Publication. [In Persian]

Ronald, D., Mauner, G., O’Meara, C., and H. Yun. 2012. Discourse expectations and relative clause processing. Journal of Memory and Language, 66, 479-508.

Schriefers, H., Friederici, A. D., and K. Kühn. 1995. The processing of locally ambiguous relative clauses in German. Journal of Memory and Language, 34, 499–520.

Warren, T., and E. Gibson. 2002. The influence of referential processing on sentence complexity. Cognition, 85, 79–112.

Wu, Zh. 2015. Processing relative clauses in context: what kind of priming from the preceding context is most effective?. Unpublished M. A. dissertation, University of Pittsburgh.