نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• مزدک انوشه

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گروه زبانشناسی

چکیده

دو پدیدۀ نفی بند و حذف پسانحوی دست‌مایۀ پژوهش‌های فراوانی در دستور زایشی قرار گرفته‌اند و زبان‌شناسان ایرانی نیز در آثار خود به تفصیل این دو موضوع را بررسی و تحلیل کرده‌اند. اما این پژوهش به نوع خاصی از نفی می‌پردازد که تاکنون در پژوهش‌های نحو زبان فارسی مغفول مانده است و به‌جای پیشوند نفی فعل، از ادات نفی برای وارونه کردن ارزش صدق گزاره بهره می‌گیرد. این الگوی نحوی که نفی گسسته خوانده می‌شود و با سازۀ ناپیوستۀ «نه . . . نه» ساخته می‌شود، امکان حذف سازه‌ها و هسته‌های همسان را در ساخت‌های همپایه، فراهم می‌آورد. در مقالۀ حاضر با تمرکز بر این ساختار و ضمن تمایز گذاشتن میان نفی جمله و نفی سازه، نخست نشان می‌دهیم که هستۀ فرافکن نفی در فارسی که بر فراز گروه زمان ادغام می‌شود، میزبان پیشوند نفی فعل است. سپس به پیروی از زیلسترا (2015 و 2022) استدلال می‌کنیم که نفی‌واژۀ «نه» که ماهیت گروهی دارد، سازۀ مستقلی است که در شاخص گروه نفی آشکار می‌شود و می‌تواند به تنهایی یا همراه با جفت دیگر خود، جمله را منفی کند. این ملاحظات، زمینۀ لازم را به‌دست می‌دهند تا دربارۀ ساخت‌های همپایه‌ای بحث کنیم که با فاعل مشترک، در ساخت نفی گسسته حضور می‌یابند و بخشی از بند نخست یا دوم را از اشتقاق می‌زدایند. در این میان، ضمن بازشناسی چهار الگوی نحوی متمایز که با فرایند کافت متفاوت‌اند، اما در آنها فعل یا وابسته‌هایش از همپایۀ اول یا دوم حذف می‌شوند، نشان می‌دهیم آنجا که فعل جمله فاقد پیشوند نفی است، یکی از دو فرایند حذف گروه زمان یا حذف گروه فعلی رخ داده است، اما در ساخت‌هایی که فعل جمله در حضور سازۀ «نه . . . نه» منفی شده است، با پدیدۀ نفی سازه مواجهیم. افزون‌بر این، با تکیه بر شواهد تجربی و بنیادهای نظری استدلال می‌کنیم که در ساخت‌های مورد بحث، سازوکار گذر مشترک، سبب حرکت فاعل‌های همسان به جایگاهی واحد می‌شود و این حرکت خلئی در جمله به‌جای می‌گذارد که در ساخت ظاهری به حذف به قرینه می‌ماند.

کلیدواژه‌ها

• گروه نفی
• ادات نفی
• حذف
• همپایگی
• حرکت هسته
• گذر مشترک

موضوعات

• برای مشاهده مقالات مرتبط با موضوع، روی نام موضوع کلیک کنید.

عنوان مقاله [English]

Discontinuous Negation in Persian Coordinate Structures: A Minimalist Approach

نویسنده [English]

• Mazdak Anushe

چکیده [English]

Clausal negation and post-syntactic ellipsis have been extensively investigated within the Generative framework, and Persian linguists have offered detailed analyses of both phenomena. The present study, however, examines a specific type of negation that has thus far remained largely unaddressed in the syntactic literature on Persian. Rather than employing the verbal negative prefix, this construction makes use of an independent negative particle to reverse the truth value of a proposition. This syntactic configuration, called discontinuous negation, is realized by the bipartite marker na … na (‘neither … nor’) and licenses the ellipsis of parallel constituents and heads in coordinate structures. Focusing on this construction and drawing a principled distinction between sentential negation and constituent negation, I first demonstrate that the head of Negation Phrase (NegP) in Persian, merged above TP, hosts the verbal negative prefix. I then argue, following Hedde Zeijlstra (2015, 2022), that the negative particle na is phrasal in nature: it constitutes an independent syntactic element realized in the specifier of NegP and is capable of negating a clause either on its own or in combination with its counterpart. Building on these assumptions, I analyze coordinate structures with a shared subject that occur in discontinuous negation contexts and exhibit deletion of part of the first or second conjunct. I identify four distinct syntactic patterns—distinct from canonical gapping constructions—in which the verb or its dependents are deleted from either conjunct. I show that in cases where the verb lacks the negative prefix, the derivation involves either TP-ellipsis or VP-ellipsis. By contrast, in constructions where the verb bears negation in the presence of the discontinuous na … na marker, the relevant phenomenon is best analyzed as constituent negation rather than clausal negation. Moreover, drawing on both empirical evidence and theoretical considerations, I argue that in the constructions under discussion, an Across-the-Board (ATB) movement mechanism forces identical subjects to raise to a single structural position. This movement leaves behind a gap in the structure that, at the level of surface representation, gives the appearance of identity-based ellipsis.

کلیدواژه‌ها [English]

• Negation Phrase
• Negative particle
• Ellipsis
• Coordination
• Head Movement
• Across-the-Board Movement