نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهدی فتاحی ¹
• طاهره جعفری ²

¹ استادیار زبان‌شناسی، گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

² دانشجوی دکتری زبان‌شناسی،گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

چکیده

پیشوند استمراری در بیشتر فعل‌های کردی کلهری نمود آوایی ندارد، و به‌صورت تکواژ صفر به‌کار می‌رود. با این حال فتاحی (ب۱۴۰۱) در پژوهشی تطبیقی شواهدی از وجود بقایای این پیشوند در برخی فعل‌های کردی کلهری ارائه داد که در مرز تکواژ دچار تغییر شکل شده است. در پژوهشی دیگر فتاحی و جعفری (۱۴۰۴) ضمن تأیید وجود بقایای پیشوند استمراری، تناوبی آزاد از افعال دارای این بازمانده را در کردی کلهریِ شهرستان گیلان‌غرب گزارش دادند. تغییرات بقایای این پیشوند در مرز تکواژ، به تیرگی روساختی می‌انجامد؛ همخوان [t] به‌عنوان این بازمانده در نگاشت /tjæ-em/à [ʧæm] «می‌آیم»، در حالی پیش از غلت [j] به [ʧ] تبدیل شده که خود غلت به‌عنوان عامل همگونی در روساخت آن حضور ندارد. هدف از پژوهش حاضر این است که تعامل «عکس‌زمینه‌برچینی» بین فرایندهای اعمال‌شده در ایجاد این نوع از تیرگی بررسی گردد. تحلیل داده‌ها در چارچوب دو انگارۀ «توالی هماهنگ» و «بهینگی زنجیره‌های گزینه‌ای» از بهینگی متوالی به انجام رسید تا با مقایسۀ این دو انگاره مشخص شود کدام‌یک می‌تواند تیرگی نمونۀ کردی کلهری را تبیین کند. گردآوری داده‌ها از طریق تهیۀ یک پیکرۀ صوتی 12ساعته، شامل مصاحبه با ۱۵ گویشور کردی کلهری اهل شهرستان گیلان‌غرب انجام شد. پس از آوانگاری و تقطیع داده‌ها از نظر هجایی و تکواژی، صورت‌های متناوب آن‌ها به‌دست آمدند، و سپس در چارچوب دو انگارة یادشده از بهینگی متوالی مورد تحلیل قرار گرفتند. با توجه به اهمیت ترتیب اعمال فرایندها در مسألۀ تیرگی، نتایج نشان داد صِرف مرحله‌ای بودن فرایندها در «توالی هماهنگ» کافی نیست و این انگاره باید به سازوکاری مجهز شود که بتواند ترتیب صحیح فرایندها را تعیین کند. بدین ترتیب مشخص شد «بهینگی زنجیره‌های گزینه‌ای» به‌واسطۀ محدودیت‌های ناظر بر ترتیبِ Prec (a,b)، و ارائۀ گزینه‌ها به‌شکل زنجیره‌هایی از صورت‌ها، می‌تواند پدیدۀ تیرگی را تبیین ‌کند. سرانجام این نتیجه به‌دست آمد که محدودیتPrec(Ident [ant] Max_glide)  با تسلّط بر محدودیت *complex‑syllable تقدّم همگونی بر حذف را در اشتقاق صورت [ʧæm] ضروری می‌داند.

کلیدواژه‌ها

• تیرگی واجی
• پیشوند استمراری
• کردی کلهری
• نظریۀ بهینگی
• بهینگی متوالی
• بهینگی زنجیره‌های گزینه‌ای

موضوعات

• برای مشاهده مقالات مرتبط با موضوع، روی نام موضوع کلیک کنید.

عنوان مقاله [English]

Phonological Opacity in the Relict of Progressive Prefix in Kalhori Kurdish: An Optimality theoretic Account

نویسندگان [English]

• Mehdi Fattahi ¹
• Tahereh Jafari ²

¹ Assistant Professor of Linguistics, Department of English Language and Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran.

² Ph.D. Candidate of Linguistics, Department of English Language and Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran.

چکیده [English]

The progressive prefix has no phonetic realization in most Kalhori Kurdish verbs and appears as a zero morpheme. However, Fattahi (2022), in a comparative study, provided evidence for the existence of remnants of this prefix in certain verbs, where it has undergone phonological change at morpheme boundaries. In a subsequent study, Fattahi and Jafari (2025), confirmed the existence of this remnant as well as reporting a case of free variation in verbs which contain it in Kalhori Kurdish of Gilan‑e gharb. This prefix seems to have changed in a way resulting in phonological Opacity; In the /tjæ-em/ à [ʧæm] (‘I am coming’) mapping, the consonant remnant [t] assimilates to [ʧ] before the glide [j], while there is no sign of this glide in the surface form. This study aims to investigate counter‑bleeding interaction between the processes responsible for this type of opacity. The data were analyzed within Harmonic Serialism and Optimality Candidate Chains, as two frameworks of Serial Optimality, to see which one accounts for the Opacity observed in the case of Kalhori Kurdish. Data were collected through a 12-hour corpus of interviews with 15 native speakers of Kalhori Kurdish from Gilan‑e Gharb. After being transcribed, and syllabically and morphologically segmented, the alternating forms were derived and analyzed within the frameworks. Given the importance of process ordering in opacity, the results showed that the sequential application of the processes is not enough for Harmonic Serialism to explain opacity, and this theory needs to be equipped with a mechanism which is capable of determining the correct order between processes. Therefore, the framework of Optimality Candidate Chains was revealed to  be able to explain opacity, due to order‑related constraints, commonly known as Prec (a,b), and representation of candidates in the form of chains. Prec(Ident [ant] Max_glide) was eventually concluded to be dominating *complex‑syllable, and mandate the preference of assimilation over deletion in during the derivation of [ʧæm]

کلیدواژه‌ها [English]

• Phonological Opacity
• Progressive Prefix
• Kalhori Kurdish
• Optimality Theory
• Serial Optimality Theory
• Optimality Theory Candidate Chains