نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• طاهره احمدی ¹
• بتول علی‌نژاد ²
• والی رضایی ³
• هما اسدی ³

¹ دانشجوی دکترای زبان‌شناسی، گروه زبان‌شناسی، دانشکده زبان‌های خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

² گروه زبان شناسی، دانشکده زبان‌های خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

³ گروه زبان‌شناسی، دانشکده زبان‌های خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

یکی از پیامدهای پیشرفت علم و فن‌آوری در دهه‌های اخیر، ضبط و انتشار فوری فیلم و صدا از رویدادهای اجتماعی مختلف است. از مصادیق بارز این ادعا، مشاهده فیلم‌ها و صداهای گوناگون از صحنه‌های جرم و جنایت در رسانه‌ها است. گاهی صدا تنها سرنخ به جا مانده از مجرمین در صحنه‌های جرم است. این امر کارشناسان علوم قضا را بر آن داشته است تا درصدد تحلیل دقیق و علمی صدا به منظور تعیین هویت گوینده و تأیید یا رد فرضیه‌های خود برآیند. در آواشناسی قضایی، توجه به ویژگی‌های صوت‌شناختی واکه‌ها در نمودهای مختلف زبان گفتاری مانند لهجه‌ها، سبک‌ها و غیره اهمیت بسیاری دارد. در این پژوهش، فضای واکه‌ای دو سبک گفتاری خوانداری و واضح در زبان فارسی در چهارچوب آواشناسی صوت‌شناختی بررسی و مقایسه شده است. هدف اصلی، تحلیل تفاوت‌های صوت‌شناختی این دو سبک برای استفاده در کاربردهای قضایی مانند تشخیص هویت گوینده، بازسازی گفتار، یا تحلیل‌های جنایی است. نوع پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها با استفاده از تحلیل بسامدهای سازه‌ای اول و دوم واکه‌های استخراج شده از نمونه‌های صوتی به دست آمده‌اند. نمونه‌های صوتی شامل گفتار 25 گوینده فارسی‌زبان (زن و مرد) در دو سبک گفتاری خوانداری و واضح است که به‌صورت میکروفونی ضبط و جمع‌آوری شده است. برای استخراج و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای پایتون و R استفاده شده است. نتایج نشان داد که گفتار واضح دارای فضای واکه‌ای گسترده‌تری نسبت به گفتار خوانداری است و برای اهداف قضایی دقت بیشتری را فراهم می‌کند. همچنین مشخص شد که در هر دو سبک خوانداری و واضح، زنان فضای واکه‌ای بزرگتری نسبت به مردان دارند و قابلیت شناسایی صدای زنان بیش از مردان است. در بررسی تغییرات بین-گوینده نیز مشخص شد که انسجام بیشتر در تولید واکه‌ای زنان و پراکندگی بیشتر در تولید واکه‌ای مردان وجود دارد و سبک واضح باعث تقویت این پراکندگی در مردان و تضعیف آن در زنان می‌شود. بنابراین جنسیت و سبک گفتار به‌طور تعاملی بر میزان تنوع بین‌-گوینده اثر می‌گذارند و واکه‌های گرد به‌ویژه /u/ بیشترین حساسیت را نسبت به این عوامل نشان می‌دهند.

کلیدواژه‌ها

• واکه
• فضای واکه‌ای
• گفتار خوانداری
• گفتار واضح
• تحلیل صوت‌شناختی
• تشخیص گفتار
• زبان‌شناسی قضایی

عنوان مقاله [English]

Comparing the vowel space of reading and clear speech styles in Persian for forensic purposes

نویسندگان [English]

• Tahere Ahmadi ¹
• Batool alinezhad ²
• Vali Rezai ³
• Homa Asadi ³

¹ PhD candidate in linguistics, Department of Linguistics, Faculty of Foreign Languages, University of Isfahan, Isfahan, Iran

² Department of Linguistics, Faculty of Foreign Languages, University of Isfahan, Isfahan, Iran

³ Department of Linguistics, Faculty of Foreign Languages, University of Isfahan, Isfahan, Iran

چکیده [English]

One of the consequences of the progress of science and technology in recent decades is the immediate recording and dissemination of film and sound from various social events. A clear example of this claim is the observation of various videos and sounds from crime scenes in the media. Sometimes sound is the only clue left by criminals at crime scenes. This has prompted forensic experts to seek precise and scientific analysis of sound in order to determine the identity of the speaker and confirm or refute their hypotheses. In forensic phonetics, paying attention to the phonetic characteristics of vowels in different manifestations of spoken language such as dialects, styles, etc. is of great importance. In this study, the vowel space of two speech styles, readable and clear, in Persian has been investigated and compared within the framework of phonetic phonetics. The main objective is to analyze the phonological differences between these two styles for use in forensic applications such as speaker identification, speech reconstruction, or criminal analysis. The research is descriptive-analytical, and the data were obtained by analyzing the first and second structural frequencies of vowels extracted from audio samples. The audio samples included the speech of 25 Persian speakers (male and female) in two speech styles: readable and clear, which were recorded and collected using a microphone. Python and R software were used to extract and analyze the data. The results showed that clear speech has a wider vowel space than readable speech and provides greater accuracy for forensic purposes. It was also found that in both readable and clear styles, women have a larger vowel space than men, and the ability to identify women's voices is greater than that of men. In the study of inter-speaker variation, it was also found that there is greater coherence in women's vowel production and greater dispersion in men's vowel production, and that clear style enhances this dispersion in men and weakens it in women. Therefore, gender and speech style interactively affect the amount of inter-speaker variation, and round vowels, especially /u/, show the greatest sensitivity to these factors.

کلیدواژه‌ها [English]

• Vowel
• vowel space
• reading speech
• clear speech
• phonological analysis
• speech recognition
• forensic linguistics