دوره و شماره: دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 32، شهریور 1405، صفحه 1-172 
تعداد مقالات: 8

تحلیل صوت‌شناختی اثر سبک گفتار بر فضای واکه‌ای در زبان فارسی: مقایسه گفتار خوانداری و واضح

صفحه 1-22

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.410222.666954

طاهره احمدی، بتول علی‌نژاد، والی رضایی، هما اسدی

چکیده پژوهش حاضر در چهارچوب آواشناسی صوت‌شناختی به بررسی و مقایسه فضای واکه‌ای در دو سبک گفتاری خوانداری و واضح در زبان فارسی می‌پردازد. سبک گفتار یکی از عوامل مؤثر بر الگوهای تولید واکه‌ها و سازمان‌دهی فضای واکه‌ای است و می‌تواند موجب تغییر در میزان تمایز و پراکندگی واکه‌ها شود. با وجود پژوهش‌های متعدد درباره گفتار واضح در زبان‌های مختلف، بررسی نظام‌مند تأثیر سبک گفتار بر فضای واکه‌ای زبان فارسی، به‌ویژه با در نظر گرفتن عامل جنسیت و تغییرات بین‌گوینده، همچنان محدود است. نوآوری پژوهش حاضر در بررسی هم‌زمان اثر سبک گفتار، جنسیت و تغییرات بین‌گوینده بر فضای واکه‌ای واکه‌های فارسی و تحلیل آن‌ها بر اساس شاخص‌های صوت‌شناختی مانند VSA، VCI و پراکندگی F1 و F2 است.داده‌های پژوهش شامل نمونه‌های گفتاری 25 گوینده فارسی‌زبان (زن و مرد) در دو سبک گفتاری خوانداری و واضح است که به‌صورت میکروفونی و در محیط آزمایشگاهی ضبط شدند. پس از استخراج بسامدهای سازه‌ای اول و دوم واکه‌ها، داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای Python و R و بر مبنای روش نری تحلیل شدند. در این پژوهش از شاخص‌هایی مانند مساحت فضای واکه‌ای، شاخص تمرکز واکه‌ها و تحلیل تغییرات بین‌گوینده استفاده شد. نتایج نشان داد که سبک واضح در مقایسه با سبک خوانداری دارای فضای واکه‌ای گسترده‌تر و پراکندگی واکه‌ای بیشتری است. افزایش میانگین F1 در سبک واضح نیز بیانگر بازشدگی بیشتر دهان و افزایش دامنه حرکتی عمودی در تولید واکه‌هاست. همچنین مشخص شد که زنان در هر دو سبک گفتاری فضای واکه‌ای بزرگ‌تر و شاخص تمرکز واکه‌ای بالاتری نسبت به مردان دارند. بررسی تغییرات بین‌گوینده نیز نشان داد که مردان در هر دو بعد F1 و F2 پراکندگی بیشتری نسبت به زنان دارند، در حالی که زنان در سبک واضح انسجام تولیدی بیشتری نشان می‌دهند. افزون بر این، واکه‌های گرد، به‌ویژه/u/، بیشترین حساسیت را نسبت به تغییرات سبک و جنسیت نشان دادند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سبک گفتار و جنسیت به‌صورت تعاملی بر سازمان‌دهی فضای واکه‌ای زبان فارسی اثر می‌گذارند و گفتار واضح با افزایش تمایز واکه‌ای و گسترش فضای صوت‌شناختی همراه است. این نتایج می‌تواند در گسترش مطالعات مربوط به آواشناسی صوت‌شناختی و تغییرات سبک گفتار در زبان فارسی مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی رابطه­ ی بسامد واژگانی و توزیع طبقات واج آغازین در واژه­ های پربسامد فارسی

صفحه 23-36

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.418059.666963

اعظم استاجی

چکیده بسامد واژگانی یکی از عوامل اثرگذار در رویکردهای مبتنی بر کاربرد برای تبیین سازمان واجی زبان به شمار می‌رود، اما نقش آن در توزیع واج‌های آغازین واژه‌های فارسی تاکنون کمتر به‌صورت تجربی بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل الگوی توزیع واج‌های آغازین و ارزیابی تأثیر بسامد واژگانی بر این الگو انجام شد. داده‌های پژوهش از هزار واژه نخست «فرهنگ بسامدی زبان فارسی» استخراج و بر اساس میزان بسامد به دو گروه شامل ۵۰۰ واژه نخست و ۵۰۰ واژه بعدی تقسیم شدند. واج آغازین هر واژه بر پایه ویژگی‌های واج‌شناختی در هفت طبقه شامل انسدادی، سایشی، انسایشی، خیشومی، روان، غلت و واکه طبقه‌بندی شد. سپس توزیع این طبقات در دو گروه با استفاده از آزمون خی‌دو و اندازه اثر کرامر بررسی گردید. نتایج نشان داد که در هر دو گروه، همخوان‌های انسدادی و پس از آن همخوان‌های سایشی بیشترین سهم را در آغاز واژه‌ها دارند و نسبت کلی همخوان‌های گرفته و رسا از ثبات بالایی برخوردار است. همچنین توزیع واج‌های آغازین به‌شدت نامتقارن است؛ به‌گونه‌ای که تنها چند واج، به ویژه، /m/، /e/، /s/، /t/، /d/، /b/ و /h/، بخش عمده‌ای از آغاز واژه‌های پربسامد فارسی را تشکیل می‌دهند، در حالی که بسیاری از واج‌ها سهم اندکی دارند. این الگو بیانگر نقش پررنگ محدودیت‌های واج‌آرایی و ساخت هجایی در سازمان‌دهی آغاز واژه‌های فارسی است. مقایسه دو گروه بسامدی نیز نشان داد که اگرچه تغییرات جزئی در فراوانی برخی طبقات واجی مشاهده می‌شود، این تفاوت‌ها از نظر آماری معنادار نیست و اندازه­ی اثر نیز بسیار کوچک است. بنابراین، بسامد واژگانی در میان واژه‌های پربسامد فارسی تأثیر چشمگیری بر توزیع طبقات واجی آغازین ندارد و این توزیع بیش از آنکه تابع بسامد باشد، از محدودیت‌های ساختاری نظام واجی زبان فارسی پیروی می‌کند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در مطالعات واج‌شناسی، زبان‌شناسی پیکره‌ای، آموزش زبان فارسی و مدل‌های پردازش رایانشی گفتار و زبان فارسی مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی مطابقۀ فعل با فاعل در نوشتار دانش‌آموزان دوزبانۀ آذربایجانی-فارسی

صفحه 37-51

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.409180.666950

عبدالحسین حیدری، ابراهیم سامانی، قاسم مهرآورگیکلو، مالک پناهی

چکیده در پژوهش حاضر، مطابقۀ فعل با فاعل به‌‌لحاظ شخص و شمار در نوشتار دانش‌آموزان دوزبانۀ آذربایجانی-فارسی مطالعه شده است. داده‌ها از انشا‌‌های دانش‌آموزان پایه‌‌های چهارم و پنجم ابتدائی گرد‌آوری شده است. خطاهای مرتبط با کاربرد فعل در نوشتار هر دو گروه از دانش‌آموزان استخراج گردید و پس از تعیین فراوانی و درصد رخداد خطاها، براساس عوامل مختلف دخیل در یادگیری زبان دوم تحلیل شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که دانش‌آموزان هر دو پایۀ چهارم و پنجم، خطاهای زبانی مختلفی در کاربرد تکواژ تصریفی شخص و شمار فعل مرتکب شده‌اند؛ درصورتی که در به‌‌‌کارگیری سایر تکواژهای تصریفی فعل مانند تکواژهای نفی، زمان، جهت و نمود با مشکلی مواجه نشده‌‌‌اند. نابرابری در رخداد خطاهای مرتبط با تکواژهای تصریفی فعل، مسیر تحلیل داده‌ها را به سمت و سوی بررسی تفاوت تکواژهای تصریفی فعل و طبقه‌‌بندی آنها سوق داد. تکواژ شخص و شمار فعل یک تکواژ بافتی است و در سطح جمله عمل می‌کند تا مطابقۀ بین فعل و فاعل صورت پذیرد؛ درحالی که سایر تکواژهای تصریفی فعل تکواژهای ذاتی محسوب می‌شوند و دارای عملکرد ساختواژی‌اند. هدف از الحاق تکواژ ذاتی به فعل، انتقال معنا و مفهوم زمان، نفی و نمود به مخاطب است. بنابراین یادگیری تکواژهای تصریفی ذاتی که به‌‌لحاظ معنایی پربارترند و در سطح کلمه عمل می‌کنند، به‌‌‌مراتب سریع‌تر و راحت‌تر از تکواژهایی انجام می‌یابد که دارای عملکرد نحوی هستند و نقش آنها تطابق فعل با فاعل است. افزون‌‌‌بر این، فراوانی بیشتر خطاهای زبانی دانش‌آموزان پایۀ چهارم در کاربرد تکواژهای شخص و شمار فعل نسبت به فراوانی خطاهای دانش‌آموزان پایۀ پنجم بیانگر آن است که ارتقا دانش‌آموزان به پایۀ بالاتر، تأثیر عمده‌‌‌ای بر یادگیری سازه‌های زبان دوم دارد. بنابراین نتایج پژوهش حاضر نقش هر دو عامل زبانی و غیرزبانی در یادگیری زبان دوم را نمایان می‌سازد که می‌تواند در حوزه‌های مختلف آموزش زبان (حوزۀ تألیف و تدریس) مورد استفاده قرار گیرد.

مفهوم سازی فرهنگیِ «مقاومت» در قصیده «سرحان لایتسلّم مفاتیح القدس» از أمل دنقل

صفحه 53-77

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.418452.666966

پریا رزمدیده، آزاده قادری

چکیده مفهوم‌سازی فرهنگی، به‌مثابۀ یکی از حوزه‌های نوین زبان‌شناسی فرهنگی، بر این پیش‌فرض استوار است که بسیاری از ویژگی‌های زبان‌های بشری، ریشه در باورها، سنت‌ها و جهان‌بینی گویشوران دارد و از طریق طرح‌واره‌های فرهنگی، مقوله‌بندی و استعاره‌های مفهومی رمزگذاری می‌شود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم‌سازی فرهنگی «مقاومت» در قصیدۀ سیاسی-اجتماعی «سرحان لایتسلم مفاتیح القدس» از أمل دنقل (1987) انجام شده‌است. مسألۀ اصلی پژوهش حاضر این است که دنقل با چه سازوکارهای زبان‌شناختی، مفهوم مقاومت را در پیوند با مؤلفه‌های فرهنگی جامعۀ عربی بازنمایی و بازمفهوم‌سازی کرده‌است. این جستار با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر چارچوب زبان‌شناسی فرهنگی شریفیان (۲۰۱۷) به بررسی هفت مقطع (إصحاح) قصیده پرداخته‌است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مقاومت در این قصیده نه‌تنها یک مفهوم انتزاعی نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از طرح‌واره‌های کاربردشناختی تثبیت‌شده در شناخت توزیع‌شدۀ جامعۀ عربی است. در هفت إصحاح، هشت طرح‌وارۀ کاربردشناختی فرهنگی شناسایی شد: «مقاومت»، «خیانت سیاسی»، «پایداری و صبر توأم با امید»، «ذلت و خواری در پی سازش»، «آمادگی برای جنگ»، «قداست‌بخشی به مبارزه»، «عدم آزادی بیان و خفقان» و «ملی‌گرایی مقاومت‌محور». این طرح‌واره‌ها در رابطه‌ای تقابلی معنا می‌یابند؛ یعنی هرگونه بازنمایی مقاومت، در برابر خیانت یا ذلت مفهوم‌سازی می‌شود. همچنین شاعر با فراخوانی طرح‌وارۀ دینی حضرت یوسف، فاجعۀ معاصر فلسطین را در قالب الگویی مقدس بازمفهوم‌سازی کرده و زمینۀ مشترکی میان ذهن خود و حافظۀ تاریخی مخاطب ایجاد نموده‌است. بازمقوله‌بندی «وطن» از قلمرو جغرافیایی به «ارث الهی»، و «گلوله» از ابزار مرگ به «ابزار تطهیر و آمرزش»، از دیگر دستاوردهای پژوهش است که مرزهای مفهومی رایج را جابه‌جا می‌کند. پژوهش حاضر در نهایت نشان می‌دهد که دنقل با تکیه بر توانش فرافرهنگی، مقاومت را از یک کنش سیاسی صرف به هویتی فرهنگی ریشه‌دار در تاریخ، مذهب و تجربۀ جسمانی انسان عربی تبدیل می‌کند و چارچوب زبان‌شناسی فرهنگی را به‌عنوان ابزاری کارآمد برای تحلیل لایه‌های پنهان شعر معاصر عربی تأیید می‌نماید.

ارزیابی هوش بین‌فردی مدرسان و اثر آن بر روند یادگیری زبان‌آموزان نمونه مورد مطالعه : زبان آموزان ایرانی زبان فرانسه

صفحه 79-99

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.420959.666971

سیده یاسمین سجادی، عاطفه میرزایی

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش بین‌فردی مدرسان زبان فرانسه در بهبود کیفیت آموزش و تقویت مهارت‌های ارتباطی زبان‌آموزان ایرانی انجام شده است. با توجه به اهمیت ابعاد عاطفی و ارتباطی در فرایند یادگیری زبان، این پژوهش بر آن است تا ضمن ارزیابی مهارتهای بین‌فردی مدرسان، میزان تأثیر این مهارتها بر تجربه یادگیری زبان‌آموزان را بررسی کند. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه هوش‌های چندگانه گاردنر، به‌ویژه مفهوم هوش بین‌فردی، استوار است که بر توانایی درک احساسات، نیازها و انگیزه‌های دیگران و برقراری تعاملات مؤثر تأکید دارد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی کمّی–کیفی انجام شده و داده‌های آن از طریق پرسشنامه و با مشارکت ۲۰۰ زبان‌آموز زبان فرانسه گردآوری شده است. مؤلفه‌های مورد بررسی شامل همدلی، گوش‌دادن و توجه فعال، حمایت عاطفی، برقراری ارتباط مؤثر، وضوح در انتقال مفاهیم، درک نیازهای زبان‌آموزان و کیفیت تعاملات کلاسی بوده است. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از روش‌های آماری و تحلیل کیفی بررسی شدند. یافته‌های پژوهش حاکی از نکات زیر است: نخست، زبان‌آموزان مهارت‌های بین‌فردی مدرسان زبان فرانسه را در سطح مطلوبی ارزیابی نمی‌کنند و کیفیت تعاملات میان مدرس و زبان‌آموز از دیدگاه آنان نیازمند بهبود است. دوم، میزان انگیزه‌بخشی و حمایت عاطفی مدرسان در سطح قابل قبول و کافی قرار ندارد که می‌تواند بر مشارکت کلاسی و تجربه یادگیری زبان‌آموزان تأثیرگذار باشد. سوم، نتایج نشان می‌دهد که برخورداری از دانش تخصصی زبان و تسلط بر روش‌های تدریس، به‌تنهایی برای تضمین آموزش اثربخش کافی نیست و توانایی برقراری ارتباط مؤثر، درک نیازهای عاطفی و ایجاد محیط یادگیری حمایتی نیز از اهمیت اساسی برخوردار است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در برنامه‌های تربیت و توانمندسازی مدرسان زبان فرانسه و گنجاندن آموزش مهارت‌های بین‌فردی و هوش هیجانی در این برنامه‌ها تأکید می‌کند. بنابراین، تقویت هوش بین‌فردی مدرسان می‌تواند به ارتقای کیفیت تعاملات آموزشی، افزایش انگیزه و مشارکت زبان‌آموزان و بهبود رضایت آنان از فرایند یادگیری منجر شود. ازاین‌رو، توجه نظام‌مند به شایستگی‌های ارتباطی و عاطفی مدرسان، گامی مؤثر در جهت تحقق آموزش زبان فرانسه اثربخش‌تر و یادگیرنده‌محورتر محسوب می‌شود.

فرایندهای آوایی در ترجمۀ طبری تفسیر کتاب‌الله اثر ابوالفضل بن شهردویر دیلمی

صفحه 101-118

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.424041.666976

یوسف لاطف، محمدکاظم یوسف پور

چکیده پژوهش حاضر با هدف واکاوی و تبیین ویژگی‌های آوایی در «ترجمۀ طبریِ تفسیر کتاب‌الله»، اثر ابوالفضل بن شهردویر دیلمی، از علمای برجستۀ شمال ایران در اواخر قرن هشتم هجری، سامان یافته است. اهمیت این متن در آن است که به‌عنوان یکی از آثار نادرِ به‌جامانده از متون دینی به زبان طبری، پیوندی میان متون تفسیری کهن و گویش‌های محلی منطقه دریای کاسپین برقرار می‌سازد. از منظراهمیت زبان‌شناختی، بررسی این دست آثار می‌تواند خلأهای موجود در شناخت تحولات آواییِ زبان‌های ایرانی در دورۀ میانی را پر کند. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی (نظری) و از حیث ماهیت، توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر روش تحلیل محتواست. پیکرۀ مورد بررسی شامل دو مجلد از نسخۀ ترجمۀ طبری قرآن است که با روش نمونه‌گیریِ هدفمند انتخاب شده است. در فرایندِ تجزیه‌وتحلیل اطلاعات، تلاش شده است تا با رویکردی ساختارگرایانه، تحولات آوایی در بافت‌های مختلفِ زبانی (در سطح واژگان و افعال) استخراج و طبقه‌بندی شود. واکاوی داده‌های استخراج‌شدۀ پیکرۀ زبانی این اثر نشان می‌دهد که زبانِ به‌کاررفته در آن، از منظر آوایی واجد مختصات متمایز و فرآیندهای آواییِ ویژه‌ای است که بازتاب‌دهندۀ وضعیت گویشیِ مازندران در سدۀ هشتم هجری است. مهم‌ترین این فرآیندها عبارت‌اند از: جانشینی (ابدال) برخی صامت‌ها به جای یکدیگر، فرآیند حذف صامت‌ها در جایگاه پایانیِ واژگان و در بافت‌های میان‌کلامی (به‌ویژه در پایان برخی حروف اضافه و بن‌های فعلی)، وقوع فرآیند قلب (جابه‌جایی آواها) در شماری از واژگانِ متداول، و همچنین پاره‌ای دگرگونی‌های آواییِ نادر که به‌صورت موردی در متن مشاهده شده است. یافته‌های این بررسی بیانگر آن است که در میان مجموع تحولات آواییِ این اثر، بسامدِ فرآیندِ «جانشینی» و «جابه‌جایی صامت‌ها» به‌مراتب بیش از فرآیندهای «حذف» و سایر ویژگی‌های آوایی بوده است. این بسامد بالا، نشان‌دهندۀ گرایشِ زبانیِ مؤلف به تثبیتِ برخی الگوهای آواییِ خاص در راستای انتقال مفاهیمِ دشوارِ تفسیری به مخاطبان بومی است. نتایج نهایی این تحقیق، نه‌تنها به درک دقیق‌ترِ متونِ هم‌عصرِ این ترجمه کمک می‌کند، بلکه به مثابۀ سندی برای مطالعۀ تاریخ آواشناسیِ گویش‌های طبری و تطور آن‌ها در گذار از زبان‌های ایرانی میانه به نو محسوب می‌شود.

تحلیل گفتمان انتقادی زبان سیاست‌گذاری آموزشی در متون مرتبط با امتحانات نهایی وزارت آموزش‌وپرورش

صفحه 119-144

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.420290.666969

عادل محمدی

چکیده امتحانات نهایی در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین موضوعات آموزش‌وپرورش ایران تبدیل شده‌اند. تأثیر مستقیم آن‌ها بر سرنوشت تحصیلی دانش‌آموزان، به‌ویژه با اعمال تأثیر قطعی معدل و تغییرات مکرر در سیاست‌گذاری کنکور، این آزمون‌ها را به مسئله‌ای حساس، پرمناقشه و فراگیر در میان دانش‌آموزان، خانواده‌ها و نظام آموزشی بدل کرده است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف واکاوی زبانِ سیاست‌گذاری آموزشی در متون مرتبط با امتحانات نهاییِ وزارت آموزش‌وپرورش و تحلیلِ مؤلفه‌های زبانیِ بازتولیدکنندۀ روابط قدرت و ایدئولوژی در متون رسمیِ این نهاد انجام شده است. این پژوهش در چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی و بر پایۀ الگوی مشین و مایر صورت گرفته است. داده‌های پژوهش شامل 300 متن در بازۀ زمانی ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ است که به‌صورت هدفمند از درگاه‌های اطلاع‌رسانیِ وزارت آموزش‌وپرورش گردآوری شده‌اند. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و از نوع تلفیقیِ کیفی ـ کمی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در تحلیل واژگانی، گزینش واژگانی بیشترین بسامد را دارد و متون از طریق انتخاب واژه‌ها به اقتدار این نهاد مشروعیت می‌بخشند. حذف واژگانی و بیش‌واژگانی نیز با نادیده‌گرفتنِ استرس و فشار روانیِ دانش‌آموزان و تأکید مکرر بر تأثیر قطعی یا مثبتِ معدل، به جهت‌دهیِ معنا یاری می‌رسانند. همچنین، بی‌ثباتی در تصمیم‌گیری‌ها و تغییرات پی‌درپی در اعلام برنامه‌ها، می‌تواند با تجربه سردرگمی و فشار روانی همراه باشد. افزون بر این، افعال نقل‌قولی روایت رسمی را طبیعی‌سازی می‌کنند و اسم‌سازی و پیش‌انگاشت‌ها با سلب مسئولیت از تصمیم‌گیرندگانِ وزارتخانه، رویدادها را طبیعی و عقلانی جلوه می‌دهند. در مؤلفه‌های بلاغی، مبالغه و استعاره بیشترین فراوانی را دارند و در تحلیل وجهیت نیز غلبۀ وجهیت‌های تکلیفی و معرفتی بر تردیدنماها مشاهده می‌شود. در مجموع، نتایج حاکی از آن است که زبانِ این متون، فراتر از ابزاری برای اطلاع‌رسانی، در بازتولید رقابت‌طلبی و نابرابری آموزشی نقشی فعال ایفا می‌کند؛ زیرا با مشروعیت‌بخشی به اقتدار نهاد مذکور، زمینه‌های نقد و پرسشگری دربارۀ پیامدهای این سیاست‌ها را محدود می‌سازد.

زبان زنانه در ترجمه: واکاوی ترجمه‌های عربی-فارسی و فارسی-انگلیسی اشعار کتاب «خاکستر تمدن‌ها» بر اساس الگوی سارا میلز

صفحه 145-161

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.409885.666952

عبدالباسط عرب یوسف آبادی، محبوبه نورا

چکیده توجه به تفاوت‌های زبانی بین زنان و مردان، که از اواخر دهه 60 میلادی در کشورهای غربی شکل گرفت، تحت تأثیر یافته‌های پژوهشگران جامعه‌شناسی زبان و فعالیت‌های حریم‌خواهان فمینیست قرار گرفته است. بسیاری از صاحب‌نظران و پژوهشگران معتقدند که تفاوت‌هایی در خلق و خو، روحیات، و دیدگاه‌های زنان نسبت به دنیا وجود دارد که منجر به اختلافات مشخصی در کاربردهای زبانی و روش‌های نوشتاری آنان شده است. این موضوع نیز در حوزه ترجمه قابل رویت است؛ به‌گونه‌ای که سبک ترجمه مترجمان زن و مرد می‌تواند تفاوت‌های مشخصی داشته باشد. پژوهش حاضر، در چارچوب نظریات زبان‌شناسی اجتماعی، به بررسی ردپای زبان زنانه در ترجمه پرداخته است. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه دیدگاه‌های سارا میلز در کتاب «سبک‌شناسی فمینیستی»، ترجمة عربی به فارسی کتاب «خاکستر تمدن‌ها» (ترجمه زهرا یزدی‌نژاد) مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین، این ترجمه با ترجمه فارسی به انگلیسی همین کتاب (ترجمه مهدی افشار) مقایسه شده است تا تاثیرپذیری ترجمه افشار از سبک ترجمه یزدی‌نژاد روشن شود. نتایج پژوهش نشان داد یزدی‌نژاد با بهره‌گیری از شیوه معادل‌یابی مستقیم توانسته بیشتر ظرایف زبان زنانه در اشعار اثر مذکور را در فارسی بازآفرینی کند. از سوی دیگر، پیروی افشار از سبک ترجمه یزدی‌نژاد که عمدتا ناشی از محدودیت ترجمه از زبان میانجی بوده موجب انتقال ویژگی‌های زبان زنانه به ترجمه انگلیسی شده است.