پژوهشهای زبانی

زبان زنانه در ترجمه: واکاوی ترجمه‌های عربی-فارسی و فارسی-انگلیسی اشعار کتاب «خاکستر تمدن‌ها» بر اساس الگوی سارا میلز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عبدالباسط عرب یوسف آبادی 1
محبوبه نورا 2

1 استادیار، گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

2 استادیار، گروه زبان انگلیسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

https://doi.org/10.22059/jolr.2026.409885.666952
چکیده
توجه به تفاوت‌های زبانی بین زنان و مردان، که از اواخر دهه 60 میلادی در کشورهای غربی شکل گرفت، تحت تأثیر یافته‌های پژوهشگران جامعه‌شناسی زبان و فعالیت‌های حریم‌خواهان فمینیست قرار گرفته است. بسیاری از صاحب‌نظران و پژوهشگران معتقدند که تفاوت‌هایی در خلق و خو، روحیات، و دیدگاه‌های زنان نسبت به دنیا وجود دارد که منجر به اختلافات مشخصی در کاربردهای زبانی و روش‌های نوشتاری آنان شده است. این موضوع نیز در حوزه ترجمه قابل رویت است؛ به‌گونه‌ای که سبک ترجمه مترجمان زن و مرد می‌تواند تفاوت‌های مشخصی داشته باشد. پژوهش حاضر، در چارچوب نظریات زبان‌شناسی اجتماعی، به بررسی ردپای زبان زنانه در ترجمه پرداخته است. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه دیدگاه‌های سارا میلز در کتاب «سبک‌شناسی فمینیستی»، ترجمة عربی به فارسی کتاب «خاکستر تمدن‌ها» (ترجمه زهرا یزدی‌نژاد) مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین، این ترجمه با ترجمه فارسی به انگلیسی همین کتاب (ترجمه مهدی افشار) مقایسه شده است تا تاثیرپذیری ترجمه افشار از سبک ترجمه یزدی‌نژاد روشن شود. نتایج پژوهش نشان داد یزدی‌نژاد با بهره‌گیری از شیوه معادل‌یابی مستقیم توانسته بیشتر ظرایف زبان زنانه در اشعار اثر مذکور را در فارسی بازآفرینی کند. از سوی دیگر، پیروی افشار از سبک ترجمه یزدی‌نژاد که عمدتا ناشی از محدودیت ترجمه از زبان میانجی بوده موجب انتقال ویژگی‌های زبان زنانه به ترجمه انگلیسی شده است.

کلیدواژه‌ها

سبک زنانه
سبک ترجمه
سارا میلز
خاکستر تمدن‌ها
زهرا یزدی‌نژاد
مهدی افشار.
موضوعات

عنوان مقاله English

Feminine Language in Translation: An Analysis of Arabic-Persian and Persian-English Translations of Poems from the Book "The Ash of Civilizations" Based on Sarah Mills' Model

نویسندگان English

Abdolbaset Arab Yousofabadi 1
Mahbube Noura 2
1 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol, Iran
2 Assistant Professor, English Department, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol, Iran.
چکیده English

AAttention to linguistic differences between men and women, formed in Western countries since the late 1960s, has been informed by the findings of sociolinguistic researchers and the activities of feminist figures. Many experts and researchers believe that there are differences in the temperament, mentality, and views of women towards the world, which have led to certain differences in their language usage and writing methods. This issue is also visible in the field of translation in such a way that the translation styles of male and female translators can have certain differences. In this study, using the descriptive-analytical method and based on Sarah Mills's views in her book "Feminist Stylistics", the Arabic-to-Persian translation of the book "The Ash of Civilizations" (translated by Zahra Yazdinejad) was examined. Also, this translation was compared with the Persian to English translation of the same book (translated by Mehdi Afshar) to reveal the effect of Yazdinejad’s translation on that of Afshar. The results of the study showed that Yazdinejad, by using the established equivalence method, was able to recreate most of the nuances of feminine language in the poems of the aforementioned work in Persian. On the other hand, Afshar’s adherence to Yazdinejad’s mediated translation style, due to the limitatations of mediated translation, has led to transfer of feminine language from Persian into English.

کلیدواژه‌ها English

Feminine Style
Translation Style
Sarah Mills
The Ash of Civilizations
Zahra Yazdinejad
Mehdi Afshar
تقدمی نوغانی، زهرا و عزتی، ابراهیم (1395). بررسی ویژگی­های زبان زنانه در مقایسه با زبان مردانه در ترجمه رمان. مطالعات داستانی، 4(1)، 25-40.
حسینی، مریم (1384). روایت زنانه در داستان‌نویسی زنانه. کتاب ماه ادبیات و فلسفه، 12(93)، 94-101.
الشایب، میسون محمد (2013). «اللغة النسویة فی روایة فوضی الحواس لأحلام مستغانمی». المجلة الأردنیة فی اللغة العربیة و آدابها. 9(1). 111-133.
جعفرزاده، شبنم و بقژه، آن امانوئل(1399). نوشتار زنانه در ایران. قلم، 16(1)، 137-158.
خجسته­پور، سعیده (1399). مشخصه­های زنانه­نویسی در ادبیات داستانی با نگاهی به رمان «سگ و زمستان بلند» شهرنوش پارسی پور بر اساس سبک­شناسی فمینیستی سارا میلز. تاریخ ادبیات، 13(1)، 47-71.
دهقان طزرجانی، محمداسماعیل و ذوالفقاری، حسن(1400). سبک زنانه در متون لالایی. پژوهش­های بین­رشته­ای ادبی، 3(5)، 132-161.
رحیمی، رویا، سلامت، لطیفه و خیالی خطیبی، احمد(1402). مؤلفه‌های شاخصِ واژگانی در رویکرد لیکاف در رمان‌های شیوا ارسطویی و سیمین دانشور با تأکید بر »دشواژه‌ها، رنگ‌واژه‌ها و سوگندواژه‌ها». پژوهش­نامه زبان ادبی، 1(3)، 91-122. 
سلیمی، زهرا، انصاری، نرگس و میرحسینی، سیدمحمد(1403). واکاوی مولفه­های فرهنگی رمان «ثریا در اغما» در ترجمه عربی بر اساس نظریه لارنس ونوتی. پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، 30، 335-368.
غلامی، حمیده و بخشی­زاده، معصومه(1392). شعر زنانه ایران و سبک و گویشی زنانه. سبک­شناسی نظم و نثر فارسی، 6(4)، 225-244. 
فالح أحمد، یاسمین (2023). الاختلاف فی اللغة: الفروق الاکثر شیوعا بین لغة الذکور والإناث. العراق. مجلة الفارابی للعلوم الإنسانیة، 1(1)، 178-199.  https://doi.org/10.59746/.v1i1.38
فتوحی، محمود (1391). سبک‌شناسی: نظریه‌ها و رویکردها و روش‌ها. چاپ اول. تهران: سخن.
فرکلاف، نورمن (1379). تحلیل انتقادی گفتمان. ترجمه: شایسته پیران و همکاران. چاپ اول. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
فرید، زهرا و رستم­پور ملکی، رقیه (1401). بررسی زبان زنانه در رمان طیور ایلول امیلی نصرالله بر اساس نظریه لیکاف. روایت­شناسی، 11، 333-372.
مبارکی، محسن و برزگر حسینی، رضوان (1393). تاثیر جنسیت مترجم در معادل­گزینی واژگان(مطالعه موردی: رمان غرور و تعصب جین آستین). مجموعه مقالات هشتمین همایش بین­المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران.
محمودی بختیاری، بهروز و دهقانی، مریم (1392) رابطة زبان و جنسیّت در رمان معاصر فارسی: بررسی شش رمان. زن در فرهنگ و هنر، 5(4)، 543-556.
مدرسی، یحیی (1387). در آمدی بر جامعه‌شناسی زبان. چاپ دوم. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
نجم عراقی، منیژه (1382). زن و ادبیات: سلسله پژوهش‌های نظری دربارة مسائل زنان. چاپ اول. تهران: چشمه.
نظری تبریزی، امین، روانشاد، علی­اصغر و فارسی، بهنام(1401). کارکرد نمادین رنگ­واژه­ها در نوشتار زنانه زینب حبش. آموزش زبان، ادبیات و زبان­شناسی، 10، 170-194.
نیک‌منش، مهدی و منا برجی‌خانی (1392). تجلی نوشتار زنانه در کتاب دا. زبان‌پژوهی، 4(8)، 230-251.
نیکوبخت، ناصر و همکاران (1391). روند تکوین سبک زنانه در آثار زویا پیرزاد، تحلیلی برپایة سبک‌شناسی فمنیستی. نقد ادبی، 5(18)، 119-152.
Al-Firouzabadi, M. (2013). Al-Qamoos Al-Muhit. Fourth edition. Cairo: Hadith Publications. [In Arabic].
Annani, M. (2003). Modern translation theory: an introduction to translation studies. Cairo: Egypt Global Publishing Company. [In Arabic].
Bagheri, K. (9/1/2010). A conversation with Ahmad Mahmoud. Blogfa: khosrobagheri.blogfa.com [In Persian].
Dadvar, I., & Sadeghian, S. (2016). "From paratext to text: investigating the typological gap in Kazzazi's fictional trilogy". University of Tehran: Research in contemporary world literature. 22 (1). Pp. 135-156. [In Persian].
Farshidvar, K. (2015). Today's detailed grammar. Ch2. Tehran: Sokhan. [In Persian].
Ghasemifard, H. & R. Balani & N. Zare (2020). "The Transformations of domain of discourse in conceptual translation of Rubāiyāt of Khayyām Nīshāpūrī by Mohammad Abdullah Nur-al-din". Allameh Tabataba’i University: Translation Researches in the Arabic Language And Literature. 9 (21). Pp. 129-152. [In Persian].
Gürçağlar, Ş.-T. (2014). "Pseudotranslation on the margin of fact and fiction". In S. Bermann, & C. Porter (Eds.), a companion to translation studies. (pp. 516–527). Oxford: Wiley Blackwell.
Hosseinzadeh, A., & Shahparrad, K. (2017). "From the paratext to the paratranslation: reception of the translation of Daulatabadi's stories in French based on the ideas of Gérard Genet". Ferdowsi University: Language and Translation Studies, 51 (1). Pp. 93-116. [In Persian].
Ibn Manzoor (2016). Arabic language. The seventh edition. Cairo: Al-Aarif Publications. [In Arabic].
Liu, J. Q. (2019). "Pseudotranslation, intertextuality and metafictionality: three case studies of pseudotranslation from early twentieth-century China". Perspectives, 27(3), 389–403. DOI: 10.1080/0907676X.2018.1523203.
Martin, G. (2019). "The Mask of the Translator: Exile, Memory, and (Pseudo) Translation in Max Aub’s Antología traducida". Hispania, 102(4), 547-558. DOI: 10.1353/hpn.2019.0102.
Najafi, A. (2003). Don't Write Wrong, Ch11. Tehran: Academic Publishing Center. [In Persian].
Sharififar, M. & Zandrahimi, M. & Fathimoghaddam, F. (2018). "An Investigation of Bastin’s Adaptation as a Kind of Pseudotranslation: A Case Study of a Year Amongst the Persians". Iranian Journal of English for Academic Purposes. 7 (1). 115-127. DOI: 20.1001.1.24763187.2018.7.1.7.0.
Shirvani Denyani, R. & R. Balavi, S.N. Jabri Ardakani (2021). "Analysis of Deforming Tendencies in Mohammad Noureddine's Arabic Translation of Khayyam's Quatrains Based on the View of Antoine Berman". Allameh Tabataba’i University: Translation Researches in the Arabic Language And Literature. 11 (24). Pp. 39-66. [In Persian].
Toury, G. (1995). Descriptive translation studies and beyond. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins.
Vahedikia, M. (2022). "The Origins of Fake Translation and Pseudo-translation in Contemporary Persian". Al-Zahra University: Linguistics, 14 (45). Pp. 207-232. [In Persian].
Vinay, J. and Darbenlent, J. (1995). Comparative stylistics of French and English: a methodology for translation. Paris: Didier.
Zinali, P. (2017). "Socialist realism in the two novels of neighbors and the Story of A City by Ahmed Mahmoud". Islamic Azad University, Sanandaj Branch: Persian language and literature. 10 (37). Pp 95-127. [In Persian].
Zohor, Q. (2014). "Investigation of Censorship in Subtitles of Films, Case Study: Natives Movie". Vahran University: Master's thesis. [In Arabic].

  • تاریخ دریافت 30 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 08 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 28 شهریور 1405

صفحه اصلی

تماس با ما